Fusie maakt Random House en Penguin klaar voor digitaal lezen; Papieren boek verliest een slag

Het vertrouwen in het papieren boek was nog rotsvast, twee jaar geleden. In een boekje bij het 75-jarig jubileum van de uitgeverij schreef Penguin-baas John Makinson: „Papieren boeken zullen blijven verkopen omdat ze sexy zijn. Lezers kopen ze niet alleen om wat er tussen de kaften staat, maar ook om het design en omdat ze goed staan op tafel of in de kast.”

Nu heeft het papieren boek toch een slag verloren: de fusie van Penguin met Random House lijkt vooral ingegeven door vrees voor veranderingen in boekenland. De uitgevers willen zo „de digitale transformatie op een grotere schaal bevorderen”, zo luidt de persverklaring. Makinson gaat de fusie-uitgeverij leiden.

Nederlandse uitgevers zijn geschrokken van het nieuws. „In de Verenigde Staten en op Twitter hebben ze het nu over ‘Frankenpublisher’, omdat er een monster is gecreëerd”, zegt Maaike le Noble, uitgever van Meulenhoff Boekerij. „Het is het einde van een tijdperk: deze twee uitgevers waren beide op zichzelf al enorm groot en toonaangevend.” Bertram Mourits, redacteur bij Atlas-Contact, is „verbaasd dat zulke giganten zich niet groot genoeg voelen”. Zijn uitgeverij Atlas-Contact is het resultaat van een fusie. Mourits: „Bij Penguin en Random House gaat het om bedrijven met honderden werknemers. Wat staat ons dan nog te wachten?”

Wie de portefeuilles van de twee uitgevers naast elkaar legt, moet concluderen dat de fondsen de gehele boekenmarkt omspannen. Random House gaf de Steve Jobs-biografie van Walter Isaacson uit, evenals de bestseller van dit moment: de Fifty Shades-serie van E.L. James. Ook is het de uitgever van literatuur van Pulitzer-winnaar Jennifer Egan en Booker Prize-laureaat Julian Barnes. De invloed van Penguin is evenmin weg te denken uit het boekenlandschap: onder de 4.000 boeken die het jaarlijks publiceert, is het werk van Salman Rushdie en Zadie Smith, maar het fonds omspant ook literaire klassiekers, de thrillers van Tom Clancy, de kinderboeken van Jeff Kinney en kookboeken van Jamie Oliver.

Le Noble vreest ontslagen. „De voortekenen zijn ongunstig, zeker ook omdat de grote Amerikaanse uitgever Simon & Schuster vorige week bekendmaakte dat ze sterk gaan inkrimpen. Maar misschien zijn Penguin en Random House er dankzij deze fusie op tijd bij om erger te voorkomen.”

Paulien Loerts, algemeen directeur van onder meer Querido en Nijgh & Van Ditmar, erkent dat „de schaal overweldigend” is, maar ze maakt zich niet direct zorgen. „Als de uitgevers ervoor zorgen dat ze de kleinschaligheid van het begeleiden van één roman kunnen verenigen met een grootschalige, superprofessionele bedrijfsvoering, kan het heel goed uitpakken. Kijk naar een bedrijf als dat van Joop van den Ende.”