Ze verzuimden elkaar vast te houden

Het CDA is „het vleesgeworden compromis”. En de eenheid binnen de partij is ver te zoeken. Dit weekend was het georkestreerde keerpunt.

Rotterdam. „Laat de pijn er maar uitkomen, lucht je hart.” Het CDA-congres zaterdag in Rotterdam moest een grote verzoendag worden. Aangedreven door de Bossche burgemeester Ton Rombouts die de verkiezingsnederlaag evalueerde. „We hebben verzuimd om elkaar vast te houden”, was nog zo’n uitspraak van hem met een hoog kumbaya-gehalte. „We zijn het wij-gevoel kwijtgeraakt.” De eenheid binnen het CDA moet worden hersteld, benadrukte Rombouts meermalen.

Zelfs het meditatief moment – vast onderdeel van elk CDA-congres – stond er in het teken van. De Limburgse Martijn van Helvert (die op een haar na de Kamer miste) had het over de brief van Paulus aan de christenen van Korinthe. Er was ‘verdeeldheid’ onder ze. Paulus riep ze op ‘eensgezind te zijn’, om ‘scheuringen te vermijden’.

Illustratief was ook het applaus voor de bewindslieden in het huidige kabinet, waaronder de controversiële Maxime Verhagen, Henk Bleker en Gerd Leers. Ze kregen de langste staande ovatie van de dag.

Het rapport Om eenheid en inhoud van de commissie Rombouts was hard, maar dat is de realiteit ook. Het CDA staat sinds 12 september met 13 zetels op een historisch dieptepunt. Als waarschuwing liet Rombouts op het grote scherm een grafiek met de historische zetelverdeling zien. „Een glijbaan naar beneden.”

In de loop der jaren is de partij „het vleesgeworden compromis” geworden. „Flets, vlak en niet onderscheidend.” En dat de partij zo weinig kiezers trekt, ligt niet alleen aan de ontkerkelijking. Sinds 2006 verloor het CDA 1,8 miljoen kiezers. „We hebben het ook aan onszelf te danken”, zei de burgemeester met instemming van de honderden aanwezigen.

Dat het CDA in september, na de halvering in 2010, weer eenderde van zijn kiezers kwijtraakte, verklaart de commissie met de drie O’s. Onduidelijkheid waar het CDA voor staat. Onenigheid door onderling gedoe en verdeeldheid door de PVV-samenwerking. Onbekendheid van de lijsttrekker en de nieuwe Kamerleden. „Het zal toch niet waar zijn dat we die prachtige partij zo vermorzelen”, hield Rombouts het congres voor.

Zijn commissie kwam met een trits aanbevelingen. Eenheid herstellen is de belangrijkste. Maar wil het CDA weer echt een brede volkspartij worden dan moet „de C minder geprononceerd naar buiten” worden gebracht om de drempel voor niet-kerkelijke kiezers te verlagen.

Dat zorgde voor nogal wat discussie in de congreszaaltjes. Het ene lid was het ermee eens, de ander zei dat hij zich „afgeserveerd” voelde. „Gods zegen in de naam van Jezus Christus”, wenste hij de partijtop toe.

In zijn congresspeech praatte Sybrand van Haersma Buma er handig omheen door te zeggen dat de C „geen letter maar een houding” is. De partijleider werd eerder die dag door Rombouts gespaard in de evaluatie en flink in het zadel geholpen. „Ga achter Sybrand staan. Achter hem alleen”, riep Rombouts het CDA op.

Buma op zijn beurt erkende het rapport en kwam met een antwoord: de drie V’s. Die staan voor vereend, vastberaden en vertrouwen in de toekomst van het land en het CDA. „Ik zie een nieuw CDA voor me met een sociaal hart.”

En hoewel Buma een vraag over wat de oppositierol van het CDA wordt als „de 60.000 dollar vraag” typeerde, refererend aan een Amerikaanse spelshow uit de jaren ’50, liet hij wel de eerste contouren zien. De VVD en PVDA zette hij neer als wegkijkers. De een omdat ze de hypotheekrente van bestaande gevallen aanpassen, de ander omdat ze een bezuiniging van een miljard op ontwikkelingshulp slikken. „Met dit kabinet is de middenklasse de klos”, concludeerde hij.

Dat betekent overigens niet dat Buma vol op het orgel gaat. Oppositievoeren, zei hij, is niet nee zeggen tegen een kabinet maar „ja zeggen tegen onze eigen ideeën”.