Terugkijken: Bernlef over Hersenschimmen

In 2010 verscheen de vijftigste druk van Hersenschimmen, verreweg het bekendste werk van de overleden literair schrijver J. Bernlef. In het VPRO-programma Boeken was hij in juni 2010 te gast om over de klassieker te praten.

Sinds 1984 werden er meer dan een miljoen exemplaren van Hersenschimmen verkocht, zo meldt presentator Wim Brands in het begin van het gesprek met de auteur. Het toegankelijke boek vormt een bijzondere, hetzij een fictieve, inkijk in de belevingswereld van mensen die met dementie te maken krijgen. Het werd een klassieker binnen de Nederlandse literatuur.

Bernlef vertelt hoe hij het idee ontwikkelde om Hersenschimmen te schrijven:

“Ik had al eens een paar korte verhalen geschreven over dementeren, vanuit het perspectief van de buitenstaanders, degenen die de vergetelheid waarnemen. Ik had het gevoel dat er meer in het onderwerp zat.

Daarop bedacht ik dat ik in de huid moest kruipen van iemand die zelf dementeert, en het onderwerp van daaruit moest beschrijven. Toen zei een stem in mijn hoofd me: dat gaat natuurlijk helemaal niet. Als ik dat stemmetje hoor, dan weet ik altijd dat ik op de goede weg zit. Dan denk ik: dat zullen we nog weleens zien.

Dementie was in die tijd, zo bleek, een maatschappelijk taboe. Maar ik vroeg me af: hoe is dat dan, dementeren. Wetenschappelijke literatuur gaat natuurlijk ook niet verder dan de buitenkant, de waarneming. In dit boek geef ik mijn voorstelling van hoe het moet zijn. Het is fictie.”

Get Microsoft Silverlight
Bekijk de video in andere formaten.