Rijkdom familie ‘Opa Wen’ brengt partij in het nauw

Nieuws over de rijkdom van de familie van China’s premier Wen Jiabao komt voor de partijtop zeer ongelegen. Voor Wen zelf is het ontluisterend.

De familie van de Chinese premier Wen Jiabao ontkent over „verborgen rijkdommen” te beschikken en dreigt met juridische actie tegen de krant die deze explosieve onthulling heeft gedaan, The New York Times. Na een jaar durend onderzoek in inmiddels gesloten archieven van de overheid en bedrijven schat de krant het vermogen van de familie van de man die al tien jaar de regering van de tweede economie van de wereld leidt op 2,7 miljard dollar.

Het is in de geschiedenis van de Communistische Partij van China nog niet eerder voorgekomen dat familieleden van een lid van het Politbureau, het centrum van de macht in China, reageren op mediaberichten over hun rijkdom. Volgens een verklaring van twee ingehuurde advocatenkantoren zijn alle zakelijke activiteiten van de familie legaal en heeft Wen Jiabao zelf geen enkele bemoeienis met de ondernemingen en investeringen van zijn familieleden.

Uit de verklaring van twee Pekingse topadvocaten kan worden opgemaakt dat het de familie vooral steekt dat The New York Times het vermogen van Wens 90-jarige moeder, een gepensioneerde onderwijzeres, schat op 120 miljoen dollar. De krant stelt overigens niet te hebben kunnen vaststellen of de moeder zelf weet dat zij op papier zo rijk is, mogelijk is alleen haar naam gebruikt.

Wens moeder speelt in de vele speeches van de premier over zijn armoedige jeugd, het belang van corruptiebestrijding en van sociale gelijkheid een belangrijke rol. Net als overigens zijn gestorven vader, een doodarme varkenshoeder. Van alle leden van de partijtop is Wen Jiabao, beter bekend als ‘Opa Wen’, het meest geliefd.

„De premier van het gewone volk”, zoals hij vaak wordt genoemd, staat bekend als een scherp criticus van corruptie en van families die zich dankzij hun politieke connecties hebben verrijkt. Of Wen zelf direct betrokken is geweest bij de opbouw van het vermogen van zijn familieleden staat niet vast. Volgens een via WikiLeaks uitgelekt Amerikaans diplomatiek telegram van 2007 zou hij „walgen van de zakelijke activiteiten van zijn familie maar daar niets tegen kunnen doen”. Maar tegenstanders hebben Wen wel eens ‘de beste acteur van China’ genoemd.

Feit is dat zijn vrouw, zijn zoon en dochter, zijn jongere broer en zijn zwager enorme belangen hebben in banken, verzekeringsmaatschappijen, toeristenoorden, telecommunicatiebedrijven, bouwondernemingen en de twee grote diamantbeurzen van Peking en Shanghai. Dat zijn sectoren die onder Wens autoriteit vallen in zijn functie van voorzitter van de Staatsraad, een functie die gelijkstaat met een Europese premier.

De scherpe afwijzende reacties van de familie en de autoriteiten op de onthulling hebben behalve met de reputatieschade voor Wen te maken met het komende Partijcongres. Daar wordt een nieuwe generatie leiders op het schild geheven, onder wie toekomstig premier en partijleider Xi Jinping. Het vermogen van zijn familie wordt getaxeerd op 348 miljoen dollar. Voor de Chinese partijtop, die nog aan het bekomen is van het Bo Xilai-schandaal, is aandacht voor de financiële welstand van de partijtop hoogst onwenselijk.

Het is in China, ondanks de censuur, een publiek geheim dat vrijwel alle families van zittende en voormalige topcommunisten in de afgelopen 30 jaar enorm geprofiteerd hebben van de economische ontwikkeling.

De families van vroegere leiders als Deng Xiaoping en Jiang Zemin behoren tot de rijksten van het land. De enige familie die niet heeft geprofiteerd van de familienaam en de netwerken is die van Mao Zedong.