In de beerput vind je het leven van gewone mensen terug

Archeoloog Martin Schabbink bespreekt dinsdag in Doetinchem het graven in beerputten.

Ilustratie NRC Studio

Een beerput die opengaat is voor archeologen een feest. Want daarin verdween van alles. Martin Schabbink (1964) vond al een keer 35 drinkglazen in één put. Hij is archeoloog, gespecialiseerd in de Middeleeuwen, en doet opgravingen in het oosten van het land voor Archeologisch Adviesbureau RAAP.

Onder Winterswijk ligt een grachtengordel?

„We hebben op een paar plaatsen een gracht aangetroffen. Winterswijk is een heel oud stadje, uit ongeveer de achtste eeuw. In die tijd kwamen veel zendelingen het geloof hier verspreiden. In de twaalfde en dertiende eeuw was Winterswijk een belangrijke plaats voor het hof van de bisschop van Münster. Het hof kwam in strijd met de graaf van Gelre, een machtswellusteling die uit was op territoriumuitbreiding. Waarschijnlijk is toen besloten om ter bescherming grachten te graven.

„Er moeten op veel meer plekken onder de huizen restanten zijn. Het is een bijna achtvormig geheel, rond een kerk die er nog staat. Er ligt daar ook nog ergens het hof Starckenrode verborgen.”

Is de Achterhoek zo rijk aan vondsten?

„Het is een kastelenregio bij uitstek, en was zeker geen achtergebleven gebied. Vooral in steden gaat het tegenwoordig goed met de archeologie. Nieuwbouw in uitbreidingswijken loopt met de crisis niet zo hard. Dus heb je ook minder de verplichte archeologische speurtochten die eraan voorafgaan. In het buitengebied gaat het vaak om boerengemeenschappen, veel meer dan verkleuringen in de grond vind je niet. In een stad vind je echte, tastbare dingen, bijvoorbeeld in beerputten.”

Wat zit daar dan in?

„Bijvoorbeeld in ’s Heerenberg, een idyllisch stadje onderaan een kasteel, vonden we een beerput die hoorde bij één huis dat relaties had met de heren van Den Bergh, dat wisten we. In de put hadden we maar twintig centimeter originele beervulling. We hebben daar 35 verschillende glazen gevonden. Dat is echt uniek. Je ziet er de luxe aan af. Er zat ook een pijpaarden Madonna met kind in, en een versierde houten drinkbeker. We hebben in ’s Heerenberg trouwens kunnen vaststellen dat het stadje er eerder was dan het kasteel, terwijl men dacht dat de stad juist rond een kasteel was gegroeid.”

Wat is het mooiste om te vinden?

„Historici gaan over de edelen, ridders en bisschoppen. Het leven van de gewone man, daar kunnen archeologen veel meer een beeld van krijgen. Ook van de heidense gebruiken. En van de misdaad. In een beerput achter een herberg in Harderwijk hebben we een offerblok gevonden, een houten kistje met ijzerbeslag, waar geld voor kaarsen in ging. Dat was vast gestolen en snel in de beerput geflikkerd. Er zat nog één zilveren muntje in.”