Het Zwarte Piet-debat

Binnen enkele weken zal het jaarlijkse ‘Zwarte Piet is racisme’-debat losbarsten. Om uw geheugen op te frissen, dat gaat ongeveer als volgt:

„Het Sinterklaasfeest is racistisch, want het draait om een witte meester en een zwarte slaaf.”

„Maar Zwarte Piet is zwart door het roet van de schoorsteen.”

„Oh ja? Waarom is zijn pakje dan niet zwart? Gaat hij soms naakt door de schoorsteen? En hoe komt hij aan die overdreven grote lippen?”

„Whatever. Het is gewoon een Nederlandse traditie. Het heeft niks met slavernij te maken.”

„Maar mijn nichtje denkt als ze een donkere man ziet dat het Zwarte Piet is. Is dat dan geen bewijs van de stigmatiserende werking?”

„Voor kinderen is Zwarte Piet gewoon Zwarte Piet, niet een slaaf. Bovendien is het een hartstikke leuke man die snoep uitdeelt.”

Het debat over de Sinterklaastraditie is de laatste jaren een traditie op zich geworden. Hetzelfde geldt voor het jaarlijks terugkerende debat over Dodenherdenking. Hoe komt het dat zulke onderwerpen meer emoties oproepen dan de uitgelekte plannen van het nieuwe kabinet? 20 miljard aan bezuinigingen raakt mensen harder dan een paar zwart geschminkte acteurs, zou je zeggen.

Sinterklaas en Dodenherdenking bieden mensen een kans zich moreel te positioneren: het zijn relatief simpele thema’s die sterk appelleren aan iemands rechtsgevoel. De voorgenomen kabinetsmaatregelen gaan vooral over economische onderwerpen als de nullijn voor ambtenaren, de inkomstenbelasting en werkgeverslasten. Het zijn technocratische kwesties, nauwelijks meer politiek en zeker niet emotioneel.

De heftigste publieke debatten zijn de afgelopen jaren gevoerd over immateriële zaken: denk aan het boerkaverbod, de weigerambtenaar, het onverdoofd slachten en Mauro’s verblijfsvergunning. Het zijn onderwerpen waarover je flink kunt bekvechten op basis van je emoties of je ‘morele kompas’, zoals Diederik Samsom dat noemt.

In een economische crisis die immateriële thema’s naar de achtergrond verdringt, is het Zwarte Piet-debat een uitkomst. Ook dit jaar zal niet worden besloten dat Sinterklaas in zijn eentje schuimpjes moet gaan strooien. Maar om het resultaat gaat het debat dan ook niet.