Waarnemers: democratische vorderingen Oekraïne teruggedraaid

Kandidatenlijst voro de parlementsverkiezingen, die gisteren plaatsvonden in Oekraïne. Foto Reuters / Valentyn Ogirenko

De parlementsverkiezingen in Oekraïne werden gekenmerkt door een ‘onevenwichtig speelveld’, waardoor eerdere democratische vorderingen van het land voor een groot deel zijn teruggedraaid. Die conclusie trekt de Europese ‘waakhond’ OVSE, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa vanavond.

Volgens de voorlopige uitslagen stevent de partij van president Viktor Janoekovitsj af op een overwinning, maar heeft de oppositie wel winst geboekt. Met ruim de helft van de zondag uitgebrachte stemmen geteld ging de pro-Russische Partij van de Regio’s van Janoekovitsj voorop met 34 procent, gevolgd door de prowesterse Vaderlandpartij van Timosjenko met 23 procent.

De Communisten, van oudsher bondgenoten van Janoekovitsj, stonden op vijftien procent en het prowesterse Oedar op dertien. De derde oppositiepartij, het uiterst rechtse Svoboda (Vrijheid), stond op negen procent. Deze uitslag geldt de stemmen die zijn uitgebracht op partijen.

‘Machtsmisbruik en buitensporige rol van geld’

Waarnemers van OVSE noemden het ontbreken van de gedetineerde ex-premier Joelia Timosjenko, oneigenlijk gebruik van overheidsinstrumenten door de regerende partij en vooringenomen berichtgeving in de pers als de belangrijkste problemen bij de verkiezingen. Het hoofd van de waarnemersmissie, Walburga Habsburg Douglas, in een verklaring tegenover persbureau AP:

“Gezien het machtsmisbruik en de buitensporige rol van geld bij deze verkiezingen lijkt de democratische vooruitgang in Oekraïne te zijn teruggedraaid.”

Twee stelsels gezamenlijk vormen voordeel voor Janoekovitsj

Oekraïne combineert het stelsel van evenredige vertegenwoordiging met het districtenstelsel, waarbij op personen wordt gestemd. Dit gecombineerde stelsel is vorig jaar ingevoerd en is sterk in het voordeel van de partij van Janoekovitsj. De Partij van de Regio’s krijgt volgens de voorlopige uitslagen meer dan de helft van de 225 zetels die zijn gereserveerd voor vertegenwoordigers van de districten. Hierdoor zal de partij haar absolute meerderheid in het parlement waarschijnlijk behouden, maar zij komt niet aan een tweederde meerderheid waarmee zij de grondwet naar haar hand zou kunnen zetten.

Westen volgt verkiezingen op de voet

De parlementsverkiezingen zijn de eerste belangrijke verkiezingen sinds Janoekovitsj aan de macht kwam in 2010. Het Westen volgt de verkiezingen in Oekraïne op de voet, bezorgd over de achteruitgang van de democratie in het land. De betrekkingen tussen Kiev en de EU staan bovendien onder druk door de opsluiting van oud-premier Joelia Timosjenko. Janoekovitsj en zijn Partij van de Regio’s willen Oekraïne verder losmaken van het Westen.