En nu met z'n allen achter Sybrand

Het CDA evalueerde dit weekend de teloorgang. Weg met de drie O’s. Iets minder C. En met de drie V’s ziet partijleider Buma een nieuw CDA voor zich.

Nederland, Rotterdam, 27132012 - Twee mensen op de tribune tijdens het CDA-congres. De partij praat over de nederlaag bij de laatste verkiezingen. Foto: David van Dam
Nederland, Rotterdam, 27132012 - Twee mensen op de tribune tijdens het CDA-congres. De partij praat over de nederlaag bij de laatste verkiezingen. Foto: David van Dam David van Dam

„Laat de pijn er maar uitkomen, lucht je hart.” Het CDA-congres zaterdag in Rotterdam moest een grote verzoendag worden, onder aanvoering van de Bossche burgemeester Ton Rombouts die de verkiezingsnederlaag evalueerde. „We hebben verzuimd om elkaar vast te houden”, was nog zo’n uitspraak van hem. En: „We zijn het wij-gevoel kwijtgeraakt.” De eenheid binnen het CDA moet worden hersteld, benadrukte Rombouts meermalen.

Zelfs het meditatief moment, een vast onderdeel van elk CDA-congres, stond in dat teken. De CDA-fractievoorzitter in de Limburgse Staten, Martijn van Helvert – die op een haar na de Tweede Kamer miste – sprak over de brief van Paulus aan de christenen van Korinthe. Er was ‘verdeeldheid’ onder hen. Paulus riep ze op ‘eensgezind te zijn’, om ‘scheuringen te vermijden’.

Illustratief was ook het applaus voor de bewindslieden in het huidige kabinet, onder wie de controversiële Maxime Verhagen, Henk Bleker en Gerd Leers. Ze kregen de langste staande ovatie van de dag.

Het rapport Om eenheid en inhoud van de commissie-Rombouts was hard, net als de realiteit. Het CDA staat sinds de Kamerverkiezingen van 12 september met dertien zetels op een dieptepunt. Rombouts liet op het grote scherm een grafiek met de historische zetelverdeling zien. „Een glijbaan naar beneden.” In de loop der jaren is de partij „het vleesgeworden compromis” geworden. „Flets, vlak en niet onderscheidend.” En dat de partij zo weinig kiezers trekt, ligt niet alleen aan de ontkerkelijking. Sinds 2006 verloor het CDA 1,8 miljoen kiezers. „We hebben het ook aan onszelf te danken”, zei de rapporteur met instemming van de honderden aanwezigen.

Dat het CDA in september, na de halvering in 2010, weer eenderde van zijn kiezers kwijtraakte, verklaart de commissie met drie O’s. Onduidelijkheid over waar het CDA voor staat. Onenigheid, niet in de laatste plaats door de samenwerking met de PVV. Onbekendheid van de lijsttrekker en van de nieuwe Kamerleden. „Het zal toch niet waar zijn dat we die prachtige partij zo vermorzelen”, hield Rombouts het congres voor.

Zijn commissie kwam met een trits aanbevelingen. Eenheid herstellen is de belangrijkste. Maar wil het CDA weer echt een brede volkspartij worden, dan moet „de C minder geprononceerd naar buiten” worden gebracht om de drempel voor niet-kerkelijke kiezers te verlagen.

Dat zorgde voor nogal wat discussie in de congreszaaltjes. Het ene lid was het ermee eens, het andere was „verbijsterd”, een derde voelde zich „afgeserveerd”. „Gods zegen in de naam van Jezus Christus”, wenste hij de partijtop toe.

In zijn congresspeech praatte Sybrand van Haersma Buma er handig omheen door te zeggen dat de C „geen letter maar een houding” is. Rombouts had de partijleider eerder die dag al gespaard in de evaluatie, en gaf hem daarna nog een warme aanbeveling. „Ga achter Sybrand staan. Achter hem alleen”, riep Rombouts de CDA’ ers op.

Buma op zijn beurt schaarde zich achter het rapport en kwam met een antwoord: de drie V’s. Die staan voor vereend, vastberaden en vertrouwen in de toekomst van het land en het CDA. „Ik zie een nieuw CDA voor me met een sociaal hart.”

Een vraag over wat de oppositierol van het CDA zal zijn, typeerde Buma als „de 60.000 dollar-vraag”, verwijzend naar een Amerikaanse spelshow uit de jaren ’50. Toch liet hij ook de eerste contouren zien van dat nieuwe CDA. De VVD en PVDA zette hij neer als wegkijkers. De liberalen omdat ze de renteaftrek van lopende hypotheken aanpassen, de sociaal-democraten omdat ze een bezuiniging van een miljard op ontwikkelingshulp slikken. „Met dit kabinet is de middenklasse de klos”, concludeerde hij.

Dat betekent overigens niet dat Buma vol op het orgel gaat. Oppositievoeren, zei hij, is niet nee zeggen tegen een kabinet, maar „ja zeggen tegen onze eigen ideeën”.