Waarheid blijft lastig

Regisseur Fons Rademakers met Nan Los en Lex Schoorel
Regisseur Fons Rademakers met Nan Los en Lex Schoorel

Andere tijden: De werkelijkheid van W.F. Hermans Ned. 2, 21.20-22.00 uur

Omineuze woorden van acteur Lex Schoorel, aan het begin van deze Andere tijden-aflevering: „Iedere paar jaar staat er wel een stuk in een krant over waarom Als twee druppels water jarenlang niet vertoond mocht worden.” De geschiedenis is inderdaad wat uitgekauwd. Kort na de première verdween de verfilming van Willem Frederik Hermans’ De donkere kamer van Damocles voor decennia achter slot en grendel, op last van de financier, Freddy Heineken. De reden: Heinekens maîtresse Nan Los had een rolletje in de film en toen hun affaire voorbij was, wilde hij de film niet meer zien.

„Dat heeft hij nooit zo uitgesproken, maar dat dachten wij”, zegt Lili Rademakers, weduwe van regisseur Fons Rademakers. „Ach, ik weet het niet,” zegt Nan Los. De officiële verklaring was dat Heineken zijn film wilde behoeden voor thuiskopieerders met een videorecorder.

Die wordt in Andere tijden niet genoemd, merkwaardig genoeg, terwijl de documentaire verder poogt de nogal prozaïsche verklaring (Heinekens jaloezie) met poëtische nevelen te omhullen.

Roman en film zijn doordrenkt van Hermans’ motto dat iedereen zijn eigen waarheid maakt: is het evenbeeld Dorbeck een hersenspinsel van hoofdpersoon Ducker of niet? De waarheid, bestaat die?

Zien we in die verschillende verklaringen voor het verbod geen parallel met de inhoud van de film? Daar is wel wat goede wil voor nodig. Maar zoals Lili Rademakers zegt: „Een beetje mythevorming kan geen kwaad, toch?” Een beetje onopgesmukte waarheidsvinding had ook niet misstaan. Maar ja, ‘waarheid’ hè.