Nieuwe start voor Windows

Microsofts nieuwe besturingssysteem moet een brug slaan tussen tablet pc en de ‘gewone’ computer. Windows 8 is meer dan even wennen.

Het kleurige startscherm domineert nieuwe pc’s.
Het kleurige startscherm domineert nieuwe pc’s. Foto’s AFP, Reuters

Voor alle zekerheid heeft hij het op het grote scherm geprojecteerd: exciting day. Steve Ballmer, de exuberante topman van Microsoft, is altijd opgewonden. Maar nu heeft hij daar echt een reden voor. Deze week introduceerde het softwarebedrijf in New York een radicaal vernieuwde Windows 8-versie. Het voortbestaan van het bedrijf en de carrière van Ballmer hangen er vanaf.

Het meest gebruikte besturingssysteem ter wereld – van Windows 7 zijn 670 miljoen licenties verkocht – ging op de schop. Het bekende bureaublad is nu bedekt door een ‘aanraakvriendelijk’ startscherm.

Zo hoopt Microsoft de achterstand in te lopen op de Apple iPad, waarvan er 100 miljoen zijn verkocht. De tablet knibbelt aan de pc-markt: Microsoft ziet zijn Windows-inkomsten dalen en afgelopen kwartaal daalde de winst met 22 procent.

Omdat smartphones en tablets beter verkopen dan pc’s, stelt onderzoeksbureau Forrester dat Microsoft maar 30 procent van de markt voor persoonlijke gadgets heeft. Die underdog-rol is nieuw. Ook voor de EU trouwens, die Microsoft deze week opnieuw op de vingers tikte omdatin Windows 8 weer de eigen browser Internet Explorer bevoordeeld wordt.

In Windows 8 zijn desktop, muis en keyboard naar de achtergrond verdreven. Het beginscherm toont gekleurde rechthoeken (‘actieve tegels’) die je met vingers of muis bestuurt. Geen zwevende vensters maar schermvullende apps: het nieuwe Windows heeft geen windows meer. Vandaar dat elke nieuwe gebruiker eerst een spoedcursus krijgt.

De frisse, minimalistische vormgeving is afgeleid van mobiel besturingssysteem, Windows Phone. De desktop is nu een losse app, de vertrouwde Start-knop (ingevoerd in Windows 95) is verdwenen. Wie ‘m terug wil moet trucjes uithalen.

Net als Apple en Google kiest Microsoft voor een downloadwinkel om snel software te installeren. Maar de Windows App Store is erg leeg vergeleken met de honderdduizenden apps die Apple en Google bieden. „Hou op. We hebben nu al meer apps dan onze concurrenten toen zij met hun winkel begonnen”, sneert Windows-baas Steven Sinofsky.

Microsoft geeft zelf het goede voorbeeld met nieuwe muziek- en videodiensten onder de naam Xbox. Maar er is meer software van anderen nodig. De ervaring met Windows Phone leert dat Microsoft in korte tijd veel app-makers kan lokken naar een nieuw systeem. Toch is Ted Schadler van Forrester teleurgesteld na de presentatie: „Ik had verwacht dat Microsoft een bekende ontwikkelaar op het podium zou roepen die Windows 8 apps gaat bouwen.”

Na een paar maanden oefenen op de testversies maakt Windows 8 een prima indruk. Start sneller op dan Windows 7, werkt stabiel en de nieuwe aanraakgebaren – veegbewegingen vanaf de zijkant – wennen snel. Maar het blijft lastig wisselen tussen oude Windows-software en de nieuwe apps. „Dat is hybride”, zegt Microsoft, „één apparaat voor werk en vermaak”. Je kunt het ook schizofreen noemen. Microsoft houdt beide werelden namelijk strikt gescheiden en dat levert niet altijd het beste huwelijk op.

Er is een aparte Windows RT-versie voor tablets met zuinige ARM-chips, maar die kunnen behalve Office RT geen traditionele Windows-software draaien. Dat is voorbehouden aan de ‘echte’ Windows 8, voor Intel en AMD-processors.

Microsoft brengt ook een eigen tablet uit, de elegante Surface. Als dat een succes wordt verschijnt er meer eigen hardware. Smartphones, bijvoorbeeld: Windows Phone 8 wordt maandag geïntroduceerd en kan een duwtje in de rug gebruiken.

Surface kenmerkt Microsofts nieuwsgierigheid voor het geïntegreerde model van Apple. Hardware, software en internetdiensten komen allemaal uit eigen koker. Google gaat dezelfde kant op, Amazon ook.

In New York werd de Surface wel apart gepresenteerd, om traditionele hardwarepartners als HP, Dell, Lenovo, Asus en Acer niet tegen het zere been te schoppen. Zij zijn de pilaren van het pc-imperium en grijpen Windows 8 aan om bijzondere apparaten aan te kondigen: tablets met uitschuifbare, inklikbare, opvouwbare en kantelbare keyboards. „Al vanaf 300 dollar”, zegt Steven Sinofsky.

De vraag is of consumenten te porren zijn voor de hybride tablet pc. Zullen honderden miljoenen Windows-gebruikers hun pc willen aanraken, laten mensen iPad en Android links liggen voor een Windows-tablet waarop Office kan draaien?

Analisten denken dat Microsoft ondanks alle marketinggeweld tot 2016 een bescheiden rol zal spelen in de mobiele gadgets. En wie weet flikt Steve Ballmer het daarna nog een keertje om marktleider te worden. Net zoals hij in de jaren tachtig, samen met Microsoft-oprichter Bill Gates, Apple in de niche-hoek dreef.

Maar dat is lang geleden. Toen Google nog niet bestond en Windows nog echt Windows was.