‘Knap boek, meeslepend soms’

Femke Halsema (Foto Leo van Velzen)

Over NW, de nieuwe roman van Zadie Smith, twitterde Bas Heijne deze week met voormalig GroenLinks-leider Femke Halsema.

Voor Femke Halsema, ex-politica en voorzitter van Stichting Vluchteling, is Twitter geen onbekend medium. Vorige maand moesten de gastlezers en Kate Summerscale voor hun Twittergesprek met Bas Heijne een Twitteraccount aanmaken. Bij Halsema niets van dat. Toen zij afgelopen woensdagavond tussen negen en tien uur met Heijne op Twitter in gesprek ging over Zadie Smiths nieuwe roman NW, deed ze dat voor het oog van de grofweg 2000 twitlitvolgers en haar eigen volgers: 199.000.

Op Heijnes Twitterleesclub waren afgelopen woensdagavond dus veel ogen gericht. En dat was te merken. Op een avond dat de Amsterdamse voetbalclub Ajax een belangrijke Europese wedstrijd speelde, en ‘020’ belangrijker zaken aan het hoofd had, liet ‘Tweet-Trends ‘020’ rond tienen weten dat ‘#twitlit’ samen met ‘#ajamci’, ‘#FollowMeAri’ trending topic was. #twitlit was woensdagavond ‘hot’.

Halsema begon woensdagavond goed voorbereid aan haar gesprek met Heijne. Ze twitterde Zadie Smiths veelbekroonde debuutroman White Teeth uit 2000 te hebben gelezen. Smiths essaybundel Changing my Mind ‘ligt al paar jaar klaar’. Bovendien had Halsema de moeite genomen zich voor haar gesprek met Heijne in te lezen. ‘Dat weet ik uit interviews’, luidde woensdagavond een opvallende bijzin in een van haar tweets.

Smith heeft veel kritiek gekregen, omdat haar eerste roman in zeven jaar, door gebruik van stijlmethodes als stream-of-consciousness, zo duidelijk verschilt van bijvoorbeeld haar bejubelde debuutroman. Over NW twitterde Halsema: ‘Ik kan niet echt tot een oordeel komen. Een knap boek, meeslepend soms, vermoeiend ook, door de stijlexperimenten.’ Met een soms hinderende stijl. Halsema: ‘Door de afgebroken zinnen, de poëtische fragmenten, verhindert de stijl identificatie met Leah. De stijl vond ik minder vervelend in het gerubriceerde leven van Natalie.’

Toch vloeide er uit Smiths poëtische taalgebruik ook moois voort. Halsema: ‘Er zijn zinnen die je meteen weer op wilt zoeken, en aan de muur wilt spijkeren.’

Treffend noemde Halsema het klassenbewustzijn in NW, ‘de onontkoombaarheid ervan’. In het oog sprong de verbroken band tussen jeugdvriendinnen Leah en Keisha, later Natalie. Leah slaagt er niet in het sombere woonproject Caldwell te ontvluchten. Natalie groeit uit tot een succesvol advocate. Toch zijn beiden ongelukkig. Een spiegel van onze tijd, twitterde Halsema: ‘Ik denk dat ik ’t uiteindelijk eerder realistisch dan somber vond (al sluit het elkaar niet uit): de wrijving & eenzaamheid in moderne multiculturele samenleving, waarin ambitie van vrijheid & stijging niet wordt waargemaakt.’

Volgende week maandagmiddag gaat Heijne tussen vier en vijf uur in gesprek met David Van Reybrouck. Dinsdagavond, tussen negen en tien uur, sluit hij de maand af met een Twitterinterview met Zadie Smith zelf.