IJzer voor de zalmen

Photograph: VPROBeagle

Een zakenman, een wetenschapper, een idealist? Je komt er niet achter. Maar de Amerikaan Russ George heeft een vervelend akkefietje achter de rug. Er is de indruk gewekt dat hij arme, onwetende Canadese indianen bij de neus heeft genomen. Terwijl hij misschien vooral heeft willen aantonen hoe makkelijk het broeikaseffect is te bestrijden.

Nature besteedt deze week redactionele aandacht aan de avonturen van George, maar het schijnt dat de Canadese journalist Martin Lukacs als eerste alarm sloeg in The Guardian. “Het grootste experiment ter wereld met geo-engineering schendt de regels van de VN”, schreef hij op 15 oktober.

De ‘geo-engineering’ in kwestie is een poging om een algenbloei op te wekken in de Stille Oceaan voor de kust van Canada. Daar blijkt, zoals op veel andere plaatsen, de groei van algen beperkt te worden door de beschikbaarheid van ijzer. Van alles is er genoeg, maar niet van ijzer. Voeg je ijzer toe dan gaan de algen beter groeien, en versterk je vervolgens het hele voedselweb dat ervan afhangt. Tot en met de groei van de zalm die er doorheen zwemt op weg naar Canada.

Daar ging het om. De zalmvangsten van de oude inheemse bevolking op de eilanden voor de Canadese westkust lopen al jaren terug. Een ambtenaar voor economische ontwikkeling van de streek, John Disney, kwam op het idee om de zalmvissers van het stadje Old Massett bij te springen met planktonstimulatie in de oceaan. Voor het speciale doel werd de Haida Salmon Restoration Corporation opgericht. John Disney werd er directeur van en Disney belde George op. Of die het plankton wilde komen stimuleren.

Dat wilde George wel, want hij had het al eerder gaan. Het is zijn lust en zijn leven, tot grote ergernis van wetenschappers en milieubeschermers die Georges experimententen met ijzerbemesting ondoordacht en gevaarlijk vinden. Hij is al eerder tot de orde geroepen. Want een willekeurige ijzerbemesting kan ook de groei van de verkeerde algen bevorderen, giftige algen bijvoorbeeld. Wetenschappers van gerenommeerde instituten doen uitsluitend proeven met ijzerbemesting om te onderzoeken hoeveel CO2 bij extra algengroei kan worden vastgelegd. En zelfs hiertegen wordt bezwaar gemaakt omdat de resultaten tot dusver uiterst pover zijn.

Voor een paar miljoen dollar wilde Russ George wel een ijzerbemesting uitvoeren. John Disney adviseerde de zalmvissers van Old Massett daarvoor een lening af te sluiten en heeft ze misschien voorgehouden dat dat geld snel terugverdiend zou zijn door de verkoop van ‘carbon credits’, emissierechten voor de te verwachten CO2-opname. ’t Schijnt dat hij dat zelf ook zo goed niet meer weet. Zoals ook niet goed meer valt te achterhalen wat de Canadese autoriteiten op voorhand te horen kregen over het experiment.

Om kort te gaan: in juli heeft George vanaf een gecharterde vissersboot 100 ton ijzersulfaat in zee laten lopen. Nasa-satellieten zagen dat inderdaad een algenbloei op gang kwam. Maar meer valt er niet van te zeggen. Niemand weet hoeveel CO2 de algen hebben opgenomen en niemand weet of de zalm er wat aan gehad heeft, want niemand heeft het experiment wetenschappelijk gevolgd. De Canadese milieuautoriteiten zoeken nu uit of er regels zijn overtreden. De zalmvissers van Old Massett zitten met hun dure lening en emissierechten die onverkoopbaar zijn. En Russ George is kwaad omdat opnieuw aan zijn goede bedoelingen is getwijfeld door ‘radical environmentalists’. Milieufanaten.

Maar misschien dat de zalm alles goed maakt.

Karel Knip