Eindelijk mogen ze los op tv, de mannen van rond de vijftig

Nieuw op tv: mannen praten met humor over de midlifecrisis. „Klagende vrouwen zijn saai, klagende mannen zijn grappig.”

Opeens komen ze op kantoor in bloemetjesoverhemd van Mango, krap jasje en sportschoenen. Of op cowboylaarzen. Dan weet je het al: deze man zit tot zijn gebruinde oren in de midlifecrisis. Gezin in de steek gelaten voor de stagiaire van 25. Zuipen, Viagra slikken, dansen, doen alsof je nog twintig bent.

De man in midlifecrisis kan op weinig mededogen rekenen. Gênant gezeur van onvolwassen mannen, een onsmakelijk wanhoopsoffensief tegen de aftakeling. Want terwijl de geest naar vrijheid zoekt, begint het lichaam te haperen. Het mannelijk lid weigert dienst, de eens zo krachtige plasstraal verandert in een lekkend kraantje, het hoofdhaar wordt dunner, woest oorhaar keert ervoor terug. De eerste keer de wallen liften, de aderen dotteren en de prostaat turpen. De midlifer rent voor de dood uit, ademloos. Wil je op televisie kijkers trekken – waar jong en vrolijk heerst – dan moet je voorál geen midlifecrisisman laten zien.

Zou je denken.

Maar de komende maanden krijgen we maar liefst drie tv-programma’s over de midlifecrisis te zien. RTL 4 heeft er twee: Mannen van een zekere leeftijd en Divorce. En scenarioschrijfster Maria Goos komt vanaf februari voor het eerst sinds zeven jaar weer met een tv-serie: Volgens Robert, over een huisarts in midlifecrisis. De opnames beginnen maandag.

„In het midden van ons levenspad bevonden wij ons in een donker woud”, schreef Dante Alighieri al. De midlifecrisis is niets nieuws. In de literatuur heb je Philip Roth, John Coetzee, Arnon Grunberg (Tirza). In de film heb je Woody Allen en American Beauty, het meesterwerk over de midlifer in suburbia: „Ik voel me alsof ik twintig jaar in coma heb gelegen, en nu word ik wakker.” En op tv had je al Cheers – al die oude mannen aan de bar – en Two and a Half Men, met Charlie Sheen als de eeuwige midlifer in denial.

Op de Nederlandse tv was het vooral jaren tobben met midlife-mannen. Bram van Splunteren en Rob Kamphues deelden hun ontremde noden tot in de details met de tv-kijkers in programma’s als Happy Single (2005) en Kamphues over de kop (2009), maar met een onaangenaam gebrek aan zelfrelativering.

Wat nieuw is aan de komende Nederlandse programma’s over midlife is dat die wél om te lachen zijn. Divorce is een comedy, Volgens Robert een tragikomedie en in Mannen van een zekere leeftijd is het voortdurend lachen om de gesprekken van zes vijftigers, onder wie cabaretiers Viggo Waas (50) en Peter Heerschop (52), die praten over hun lichamelijke ongemakken in een therapeutische setting. Lachen om de plasstraal van Viggo, om het geklaag van acteur Gijs Scholten van Aschat (53) dat vrouwen boven de veertig alleen nog maar aan seks denken. Om Peter Heerschop die boos is omdat hij niet meer als sexy man wordt gezien. Heerschop: „Sneue mannen, dat is altijd om te lachen. Wij bieden de troost van de herkenning, maar er zit geen echte pijn onder. Nee, echt niet.”

„Voor mij is het een nieuw genre”, zegt televisiehistoricus Bert van der Veer (61). „Ik denk dat ze in een behoefte voorzien. Dit is genegeerde problematiek. Mannen praten er niet over met hun vrienden, zoals vrouwen; en mannenbladen besteden er amper aandacht aan. Die gaan meer over penisgerelateerde gadgets.”

Maar, gaan er echt mensen kijken naar die klagende oudere mannen?

Van der Veer denkt van wel. „Oudere mannen zijn heel grappig. Als vrouwen klagen, klagen ze altijd heel eerlijk. Dan zeggen ze ‘we doen het nog maar twee keer per jaar’. Dat is saai. Mannen zeggen in dat geval ‘ik kan niet wachten om naar huis te gaan, ze ligt al weer klaar’. Dat is grappig.”

Van der Veer denkt dat de nieuwe formats ook commercieel in een behoefte voorzien. „Televisie is momenteel slecht in het bereiken van mannen. Afgezien van voetbal is er weinig. Een lekkere seksfilm zie je ook amper nog omdat adverteerders zich daar niet meer mee willen associëren.”

Idse Grotenhuis van producent Idtv, die de nieuwe serie van Maria Goos Volgens Robert produceert, denkt dat de man eindelijk eens aan de beurt is op de Nederlandse tv, als reactie op de hausse aan vrouwenprogramma’s die de tv de afgelopen tien jaar heeft geteisterd. Desperate Housewives, Sex and the City, Rozengeur en Wodka Lime, Gooische Vrouwen, Single, de lijst is oneindig. „We hebben al vaak gefantaseerd: wanneer komen we nou eens met een mannelijk antwoord”, zegt Grotenhuis. „Maar dan zeiden we altijd dat dat niet kon omdat mannen hun crises wegdrinken. Dan zeggen ze: ‘Biertje?’ en is de scène alweer voorbij. Mannen lullen niet. Dat was jarenlang het adagium.”

Nu praten mannen wél over hun problemen, zegt Hadassah de Boer (41), regisseur van Mannen van een zekere leeftijd. „Twintig jaar geleden had dit programma niet gekund. Mannen waren vaker kostwinner, hadden een duidelijke rol in het gezin en in de samenleving. Maar nu de vrouw onafhankelijker wordt, en mondiger en grappiger, en openlijker affaires heeft en jongere minnaars, is de mannenrol minder helder geworden en raken ze in verwarring.”

Viggo Waas bedacht zelf Mannen van een zekere leeftijd: „Ik werd vijftig, een soort van mijlpaal, naar het schijnt. Mensen in mijn omgeving maakten daar een punt van. ‘Oeh, vijftig!’ Je kunt er een punt van maken, maar je kunt er ook een tv-programma van maken. Ik bedacht dat we een praatgroep zouden vormen, van lotgenoten die mij helpen dit te doorstaan.”

De mannen praten. De sessies worden gelardeerd met scènes bij medische deskundigen, die de mannen iets vertellen over het veranderende lichaam van de vijftiger. Ook gaan ze naar een motorclub en een 50+-datingclub. Waas: „Wij spraken laatst na een theatervoorstelling met een uroloog en bij het afscheid begon hij zijn kaartje uit te delen: ‘Vroeg of laat zullen jullie me nodig hebben.’ Hoewel ik dus niets mankeer, ga ik voor het programma naar een uroloog.” In de scène zien we Waas die daar slechts een miezerig straaltje produceert. Tv-kenner Bert van der Veer: „Nou, daar heb je wel iets te pakken hoor. Als je niet meer over de sloot kunt plassen, dan word je echt oud.”

Divorce gaat over drie iets jongere mannen in scheiding die tijdelijk samenwonen in een villa. Dirk Zeelenberg (43) speelt de midlifecrisisman van de drie: „Volgens mij wordt dit voor veel mensen herkenbaar. Ik zie het erg om me heen: ál die huwelijken klappen. Ik speel de teleurgestelde veertiger, die in een vechtscheiding is verwikkeld. Bankpasjes van mijn vrouw blokkeren, de kinderen niet mogen zien; etcetera. Maar nu hij los is van zijn vrouw, gaat hij ook helemaal loos. Dit is zijn inhaalrace. Zo wordt hij verliefd op zijn cardiologe, gespeeld door Linda de Mol.”

Zeelenberg herkent zich niet in zijn personage. Hij telt juist zijn zegeningen: „Nee, ik heb reeds ten volle genoten van dit leven, ik ben al blij dat ik überhaupt deze leeftijd heb bereikt. Het is meer iets voor mannen die voelen dat ze iets gemist hebben.”

Begin volgend jaar keert dramaschrijver Maria Goos terug op tv met de tragikomische serie Volgens Robert: haar man Peter Blok (52) speelt dokter Robert, die huis en praktijk verlaat om het een en ander over zichzelf uit te zoeken, en iets moois te beginnen met het veel te jonge buurmeisje Mijntje. Zijn vrouw heeft hem altijd afgeschermd van de praktische kanten van het leven, en als huisarts met praktijk aan huis leefde hij in een cocon. Robert raakt in vrije val, maar hij geniet daar wel van. Met romantische blik aanschouwt hij de puinhoop die hij aanricht. In een eerder stadium heette de serie dan ook: Ik heb me nog nooit zo goed gevoeld.

Net als dokter Robert zeggen alle geïnterviewden dat er met hén niets aan de hand is. Midlifemannen ontkennen hun problemen nogal eens. „Ontkenning is het grootste probleem van een midlifecrisis”, weet regisseur Hadassah de Boer inmiddels na alle gesprekken met de mannen. „Jan Slagter, van omroep MAX, de omroep voor ouderen, zegt in ons programma dat iedereen vroeg of laat zijn ‘Max-moment’ krijgt. Het moment dat je beseft dat je ouder wordt, en dat moet accepteren. Als je zover bent, ben je er doorheen.”

Tv-kenner Bert van der Veer, zelf ervaringskundige, heeft weer een andere remedie tegen de midlifecrisis. „Stilzitten en thuisblijven. Als je op pad gaat als ontevreden midlifeman gebeuren er de meest verschrikkelijke ongelukken.”

Eigenlijk, zegt hij, is het heel eenvoudig voor alle mannen van boven de vijftig. „Het is kiezen voor een saai leven óf er een enorme puinhoop van maken. Goed materiaal voor televisie. Vind je niet?”