De wetenschap is geen Willy Wortel-wereld

Illustraties Cyprian Koscielniak

De sprong van Felix Baumgartner van zo’n 39 kilometer hoogte was zonder meer een marketingstunt voor Red Bull. Maar de filosoferende Arjen van Veelen draaft wel erg ver door: momenteel zouden er geen uitvindingen meer worden gedaan en zou het slechts om de verpakking en niet meer om de inhoud gaan (Opinie&Debat, 20 oktober).

Van Veelen lijkt een van de velen die zich bewegen in de wondere wereld van Chriet Titulaer, Flash Gordon, Star Trek en Donald Duck met zijn idiote uitvinder Willy Wortel. Regelmatige lezing alleen al van bijvoorbeeld de Wetenschapsbijlage van NRC Handelsblad had hem tot andere (en doordachter) gedachten moeten kunnen brengen.

Natuurlijk, de bemande ruimtevaart naar de maan was even enerverend als fascinerend, maar er was ook een narrow escape met een Apollo-13. Ik denk dat de mensheid beduidend beter af is met de onbemande Marswagentjes. Op aarde is nog zeer veel te doen en daarom zou het van een enorme verspilling getuigen om werk te maken van zoiets als een bemande vlucht naar Mars.

Dan de luchtvaart. Van Veelen acht het schokkend dat ‘we’ er na het wonder van de Concorde (1969) alleen maar op achteruit zijn gegaan. Schokkend? Integendeel, omdat het getuigt van gezond voortschrijdend inzicht. Met de hedendaagse jumbo’s doen we er inderdaad wat langer over. In het kader van de onthaasting lijkt mij daar trouwens niets mis mee. Maar wie vlogen met die asbestbeladen, kerosineslurpende, ozonlaagkrakende monsters? Dat was een zeer kleine elite van zakenmensen, oude adel, geldadel, sjeiks, en andere jetsetters, die na de gewonnen uren meteen copieus gingen lunchen of dineren.

R.J. Smits

Teteringen

De commercie vuurt ontwikkeling juist aan

Arjen van Veelen heeft gelijk dat de sprong van Felix Baumgartner wetenschappelijk weinig voorstelde. Er zijn er echter ook veel commerciële bedrijven die vooroplopen in de innovatie in hun vakgebied.

Zo is er SpaceX, dat de eerste particuliere onderneming was die een vracht naar het International Space Station bracht. Ze doen dit in het jaar dat het budget van NASA is teruggelopen tot een verwachte 0,48 procent van het Amerikaanse federale budget. Vracht de ruimte inbrengen mag dan weinig innovatief zijn, maar het doel van SpaceX is om binnen tien tot twintig jaar bemande vluchten naar Mars te doen.

Zo zijn er meer voorbeelden. Tesla Motors bracht de eerste elektrische sportauto op de markt en heeft als doel om betaalbare elektrische auto’s voor alle consumenten beschikbaar te maken. Watson is de supercomputer ontwikkeld door IBM die vragen in natuurlijke taal kan beantwoorden . En Google heeft een zelfsturende auto in ontwikkeling, die in enkele Amerikaanse staten al legaal de weg op kan.

De ontwikkeling in deze organisaties wordt niet geremd door de commercie, maar juist aangevuurd. SpaceX had een budget van 1 miljard dollar voor de afgelopen tien jaar. NASA had de beschikking over 18 miljard voor het jaar 2011. Een krap budget inspireert creativiteit om met oplossingen te komen. Daarnaast brengt het vertrouwen dat investeerders geven een verantwoordelijkheid met zich mee die zich vertaalt in een zoektocht naar nieuwe mogelijkheden.

Ook al heeft hij misschien niet de allure van de uitvinders van weleer, SpaceX- en Tesla Motors-oprichter Elon Musk is de Anthony Fokker van onze tijd. Van Veelen lijkt verblind door de sfeer van stagnatie en nostalgie die hij zelf beschrijft.

Jacob Klapwijk

Nijkerk