‘Laat medicijnenstudent stage lopen bij ramp’

Wie voor arts studeert, kan veel leren van het Rode Kruis. Snel optreden bijvoorbeeld, en werken met eenvoudige oplossingen.

Als er iets is wat de hulpverleners van het Rode Kruis goed kunnen, is het mensen helpen na een ramp. En dat is belangrijk, want jaarlijks worden wereldwijd zo’n 250 miljoen mensen getroffen door natuurrampen, en nog eens miljoenen direct en indirect door oorlogen. Studenten medicijnen aan de Universiteit van Amsterdam kunnen daarvan veel leren, vindt Cees Breederveld (65). De algemeen directeur van het Nederlandse Rode Kruis wordt vandaag benoemd tot bijzonder hoogleraar global health, medische noodhulp en basisgezondheidszorg.

Wat kunnen studenten leren?

„Na een ramp proberen onze artsen, verplegers en vrijwilligers levens te redden en gewonden te behandelen. Ze zetten medische posten op. Dat kunnen we ongelooflijk snel en effectief en met relatief eenvoudige middelen. Dat is heel nuttig voor toekomstige artsen.

„Daarnaast zijn we bedreven in het opzetten van preventieve gezondheidprogramma’s, om verspreiding van ziekten als diarree, hiv en tuberculose te voorkomen. In rampgebieden zie je in praktijk wat de effecten zijn als je mensen leert telkens hun handen te wassen en andere hygiënemaatregelen in acht te nemen.”

Hoe gaan de studenten dat leren?

„Ik wil eigenlijk dat elke student op stage gaat. Meteen na een ramp. Hup, in het vliegtuig en daar aan het werk. Dan leren ze in de praktijk.

„Neem de aardbeving in Haïti. Er waren veel gewonden, veel botbreuken. Haïtiaanse artsen en verpleegsters waren zelf slachtoffer. Met de mensen en de middelen die we hadden, was er binnen 48 uur een noodhospitaal. Gewonden werden verzorgd, operaties uitgevoerd. Aanpakken!”

Leren ze dat niet op de universiteit?

„Studenten medicijnen krijgen in Nederland een topopleiding. Ze werken met geavanceerde, dure apparatuur. Een open hartoperatie komt niet meer voor. Patiënten kunnen op een veel minder belastende manier aan hun hart worden geholpen. En voor een maagzweer is geen operatie meer nodig. Iemand kan behandeld worden met medicijnen.

„Maar er zit ook een nadeel aan. De eenvoudigste oplossing wordt soms overgeslagen. Een student vult makkelijker een formulier na een MRI-scan in dan dat hij met een patiënt bespreekt wat er aan scheelt. Ik chargeer een beetje, maar een student is meer gericht op de techniek dan op het menselijk contact.”

Terug naar de menselijke maat?

„Een zwaargewonde moet natuurlijk gewoon geopereerd worden. Maar een ander kan al geholpen zijn met een arm om hem heen.

„Artsen en verpleegkundigen stapelen soms onderzoek op onderzoek. Een röntgenfoto, een CT-scan en dan ook nog een MRI – terwijl een röntgenfoto alleen soms al voldoende informatie geeft. Ik wil dat ze zich eerst afvragen of een eenvoudige oplossing ook tot het gewenste resultaat kan leiden.”

Vaak zijn het de patiënten zelf die de geavanceerde zorg eisen.

„Klopt. Huisartsen proberen vaak zelf een probleem te behandelen, maar dan eist de patiënt een specialist. Mensen gaan naar de Eerste Hulp omdat ze daar altijd terecht kunnen. Juist daarom is het voor toekomstige artsen goed te weten dat het ook anders kan.”

U wil graag dat elke Nederlander basale kennis heeft van Eerste Hulp. Is dat nodig?

„Als meer mensen weten wat ze moeten doen in een noodsituatie, kan dat levens redden. De ambulance, hoe snel die er ook is, staat niet om de hoek geparkeerd. Bovendien, Nederlanders willen ook graag weten wat ze moeten doen. Medici doen nog wel een laatdunkend over ‘die amateurs’. Maar het Rode Kruis laat zien dat mensen met veel minder kennis dan zij hebben, onmisbaar kunnen zijn als het gaat om een noodsituatie.”