Paspoort ligt nog bij de brandweer

Na de aanslag op het gemeentehuis komt het niet meer goed tussen Waalre en het woonwagenkamp. Er zijn nog geen daders gevonden.

Nederland, Waalre, 18-10-12 Het uitgebrandde gemeentehuis in Waalre. © Photo Merlin Daleman
Nederland, Waalre, 18-10-12 Het uitgebrandde gemeentehuis in Waalre. © Photo Merlin Daleman

Het karkas staat er nog. De monumentale gevel, gestut door stalen spanten zo hoog als rugbypalen. De burgemeesterskamer, met de ramen roetzwart. Een asgrauwe binnenmuur, rafelig als de pijpen van een te lange spijkerbroek. Drie maanden geleden reden twee auto’s in op dit gemeentehuis. Het pand brandde grotendeels af, de aanslagplegers sloegen op de vlucht. Het kleine dorp Waalre was, even, landelijk nieuws. De Brabantse commissaris van de koningin uitte zijn zorg en minister Opstelten van Veiligheid bezwoer alles op alles te zetten om de daders te pakken.

Die daders zijn, drie maanden later, nog voortvluchtig. Veertig rechercheurs zitten sinds die achttiende juli, de nacht van de aanslag, fulltime op de zaak – grofweg 19.000 manuren. Maar op vragen naar de voortgang in de zaak luidt het antwoord van de politie Brabant Zuidoost nog steeds: „Daar kunnen wij helaas niets over zeggen.”

En dus is het stil, in Waalre. In de Wolderse Wever, de kroeg in het hart van het dorp, praat het barpersoneel onderling „niet of nauwelijks” meer over de aanslag. „Wat valt er nog over te zeggen? Waalre moet verder”, zegt kroegbaas Hans Daris. Ja, Daris merkt dat de politie zichtbaarder is op straat dan vóór de aanslag. Extra patrouillerondjes in het dorp. Het aantal inbraken in Waalre is na de aanslag aan een opmerkelijke daling begonnen, meldt de politie. Zij sluit een verband niet uit met het extra blauw op straat.

Ook rond het gemeentehuis is het stil. De ramptoeristen hebben de bouwval nu wel gezien. Hekken behangen met ‘verboden toegang’-borden omheinen het pand. Of het gemeentehuis wordt gesloopt, is nog onduidelijk. Eind november neemt het college van burgemeester en wethouders een besluit. Mogelijke scenario’s: sloop, restauratie, of behoud van monumentale delen. „De politieke vraag zal vooral zijn of herbouw mogelijk is tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten”, zegt burgemeester Henri de Wijkerslooth.

Het ambtenarenapparaat van Waalre is na de aanslag verhuisd naar een nieuw, tijdelijk gemeentehuis – een pand in een kantorenpark. De balie burgerzaken ontbreekt nog. „Als overheid lopen we aan tegen onze eigen regels”, zegt wethouder Harry Teeven. „Zo’n balie burgerzaken moet voldoen aan allerlei veiligheidseisen. Zaken als de minimale afstand tussen baliemedewerker en klant.” Gevolg is dat inwoners van Waalre hun paspoort nog steeds moeten aanvragen in de brandweerkazerne – net als daags na de aanslag. Over een paar weken verkast de balie burgerzaken dan eindelijk naar het tijdelijke gemeentehuis, en dan is, zoals het burgemeester het zegt, „alles weer min of meer normaal”.

Maar volledig normaal zal Waalre voorlopig niet worden. Welke andere gemeente acht het noodzakelijk om pal voor de ingang van haar raadhuis enorme rotsblokken neer te leggen? Daar liggen ze, zeven massieve witgrijze exemplaren. De twee grootste, links en rechts van het voetpad, op nog geen anderhalve meter van elkaar. Hier rijdt geen auto meer naar binnen.

Normaal is evenmin de gespannen verhouding tussen de gemeente en het woonwagenkamp van Waalre. Na de aanslag wezen beschuldigende vingers naar het kamp, gelegen in een buitengebied van het dorp. De aanslag zou een escalatie kunnen zijn van een conflict met de gemeente, meenden sommige bewoners van Waalre. Op het kamp staan behalve woningen ook grote loodsen, en die wil de gemeente laten afbreken via een nog goed te keuren bestemmingsplan. „Wat er in die loodsen gebeurt, weten we niet precies”, zei de burgemeester onlangs. Maar verdenkingen bestaan er wel: gister nog viel de fiscale opsporingsdienst FIOD een loods en een woning op het kamp binnen, op zoek naar apaan (alpha-phenylacetoacetonitrile), een grondstof voor synthetische drugs als amfetamine. De vangst was bescheiden: een kilo versnijdingsmiddel en 5.500 euro. Bij een inval in het kamp dit voorjaar stuitte de FIOD op zeshonderd kilo apaan.

Het plan om de loodsen af te breken moet bijdragen aan ‘normalisering’ van de rechtspositie van het kamp. Maar kampbewoners zijn van meet af aan verontwaardigd over het bestemmingsplan, en discussies met gemeenten liepen hoog op. Vorig jaar juni nam de politie daarom veiligheidsmaatregelen: sindsdien zit er extra dik glas in de ramen van de burgemeesterswoning.

Dat veiligheidsglas gaat voorlopig niet weg. De gemeenteraad keurt het bestemmingplan begin 2013 hoogstwaarschijnlijk goed. Die loodsen op het kamp moeten dan echt weg. Waalre gaat ook strenger toezien op de verstrekking van uitkeringen aan kampbewoners. „Het woonwagencentrum oogt luxueus”, aldus de burgemeester in VNG Magazine, een blad voor gemeenten. „Het lijkt onaannemelijk dat dat allemaal te financieren is met uitkeringen, die de meesten ontvangen.”

Kampbewoner Huub Mesters is woedend over de uitspraken van de burgemeester. „Tussen ons woonwagenbewoners en hem komt het nooit meer goed”, zei hij in het Eindhovens Dagblad. Ook bewoner Bart Pruymboom snapt niet waarom de loodsen moeten verdwijnen. Hij staat achter het hek van zijn huis – een hek met aan weerszijden stenen adelaars op witte pilaren. „Sommige loodsen staan hier al 25 jaar. En dan moeten ze nu ineens weg”, zegt Bart Pruymboom. „We hebben niks te verbergen.” Hij snapt niet waarom de burgemeester achter veiligheidsglas woont. „Hij is bang voor iets waar hij niet bang voor hoeft te zijn.”

Over de aanslag op het gemeentehuis wil hij, Bart Pruymboom, ook nog iets kwijt. „Net als u heb ik geen idee wie erachter zit.”