Cito-toets vanaf volgend jaar in twee versies

Vanaf volgend jaar verschijnt de Eindtoets Basisonderwijs, beter bekend als de Cito-toets, in twee versies: de Eindtoets Basis en de Eindtoets Niveau. De opgaven van de Eindtoets Basis zijn moeilijker dan de opgaven van de Eindtoets Niveau.

De Eindtoets Basis is bestemd voor de leerlingen, landelijk ongeveer 75 procent, van wie de leraar verwacht dat zij doorstromen naar de theoretische leerweg van het vmbo, of naar de havo of het vwo. De Eindtoets Niveau is voor kinderen die meer moeite hebben met taal en rekenen en waarschijnlijk naar de lagere niveaus van het vmbo gaan.

Toetsontwikkelaar Cito denkt dat de resultaten van de toetsen betrouwbaarder worden als ze beter aansluiten bij het niveau van de leerlingen. Daarnaast is het voor de leerlingen prettiger om een toets te maken die niet veel te moeilijk is, aldus Cito in een persbericht. „Een te moeilijke toets geeft de leerling al snel het idee: ik kan er niets van. Dat komt de motivatie en het zelfvertrouwen natuurlijk niet ten goede. De leerling haalt daardoor misschien een lagere score dan bij zijn niveau past.”

Beide versies zijn niet helemaal verschillend. Ongeveer 25 procent van de opgaven zit zowel in de Eindtoets Basis als in de Eindtoets Niveau. Door die overlap loopt de moeilijkheid van de twee versies niet te veel uit elkaar, denkt Cito.

Scholen wordt aangeraden kinderen niet onnodig de makkelijke toets te laten maken. Als een leerling bijna alle opgaven van de Eindtoets Niveau goed heeft, was die versie duidelijk te gemakkelijk voor deze leerling, aldus Cito. „De score van die leerling is dan niet betrouwbaar. Dat vermelden we ook op het leerlingrapport. De score op het leerlingrapport is ongeldig, net als het advies voor een brugklastype. De leerling heeft de toets dan dus voor niets gemaakt, en hij zal de andere toets digitaal moeten maken voor een betrouwbaar resultaat.”

De Cito-toets is niet verplicht. Momenteel doet 85 procent van de 6.200 basisscholen mee. Minister Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) wilde de toets verplicht maken, maar het kabinet viel voor ze haar plannen kon realiseren.

De minister was ook van plan het moment van de toets te verplaatsen van februari naar april of mei, zodat het advies van de leraar belangrijker wordt voor de schoolkeus. De Cito-toets zou zo meer een „second opinion” worden, aldus de minister. Bij de scholen bestond steun voor deze verschuiving van de toetsdatum.

Cito zelf benadrukt op zijn website dat de toets, ingevoerd in 1965, „een objectief hulpmiddel” is bij de keuze van passend vervolgonderwijs. „De toets geeft een onafhankelijk advies naast het advies van de basisschool en de wens van ouders en leerling.” In 2013 is de Citotoets op 5, 6 en 7 februari.