EU bereikt compromis: in de loop van 2013 bankentoezicht

Vannacht bereikten de EU-leiders aan akkoord over centraal bankentoezicht. Dat komt er, in de loop van 2013. Alle zesduizend banken vallen onder dit toezicht.
Vannacht bereikten de EU-leiders aan akkoord over centraal bankentoezicht. Dat komt er, in de loop van 2013. Alle zesduizend banken vallen onder dit toezicht. Foto AP / Geert Vanden Wijngaert

De Europese regeringsleiders kwamen rond middernacht tot een akkoord: in de loop van 2013 moet de Europese Centrale Bank toezicht houden op de eurolanden.

Het wettelijk kader van het bankentoezicht moet begin 2013 al rond zijn. Wanneer het daadwerkelijk in werking treedt, werd niet precies duidelijk. Voorzitter van de EU Herman van Rompuy sprak van ‘in de loop van 2013’.

Twitter avatar martinvisser Martin Visser Van Rompuy: bankentoezicht waarschijnlijk operationeel in de loop van 2013

De deal is een compromis omdat niet alle regeringsleiders het eens waren over de snelheid waarmee het toezicht moet worden ingevoerd. Dat leidde tot een verhitte discussie tussen de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president François Hollande. Laatstgenoemde wilde het liefst dat alle zesduizend banken van de eurozone al per 1 januari onder supervisie zouden staan.

Meningsverschil over timing en implicaties bankentoezicht

De regeringsleiders bevestigen met het akkoord in feite wat ze in juni al besloten, schrijft onze correspondent Caroline de Gruyter vandaag in NRC Handelsblad. Maar die bevestiging was nodig omdat er over deze timing, én over de implicaties daarvan, afgelopen maanden een verschil van mening was ontstaan:

“De meeste landen gingen ervan uit dat na de invoering van bankentoezicht meteen een ander mechanisme gaat werken: dat het noodfonds ESM direct banken kan herkapitaliseren zodat eurolanden zich daarvoor niet meer - zoals nu - in de schulden hoeven te steken.”

Noodlijdende banken zouden volgens die redenering rechtstreeks steun kunnen krijgen van het Europese noodfonds ESM. Maar volgens Nederland, Duitsland en Finland was dit nooit zo afgesproken, schrijft de Gruyter:

“Zij wilden die directe herkapitalisatie alleen invoeren om toekomstige problemen bij banken op te vangen, en niet om banken die nu wankel zijn met terugwerkende kracht te ondersteunen. Om hun eis kracht bij te zetten dreigden zij invoering van het bankentoezicht te vertragen.”

Merkel en Rutte: kwaliteit voor snelheid

Merkel benadrukte dat “kwaliteit voor snelheid” moet komen. Ook Nederland hamerde erop dat het bankentoezicht niet te snel moest worden ingevoerd, omdat daar “risico’s” aan zouden zitten, aldus premier Rutte.

Het compromis dat is bereikt zorgt ervoor dat zowel Merkel en Rutte als Hollande met een opgeheven hoofd naar huis kunnen. Alle zesduizend banken zullen onder het toezicht vallen - zoals Frankrijk wilde. Maar er is geen strikte deadline voor wanneer het toezicht in werking moet zijn getreden - een wens van Duitsland en Nederland.

Twitter avatar MinPres Minister-president Na 1e dag Europese Raad: ‘Afgesproken dat eerst gewerkt wordt aan effectief bankentoezicht, voordat verdere stappen gezet worden.’

Banken die noodsteun krijgen, het eerst onder toezicht

Hollande houdt vast aan een veel ambitieuzer tijdsschema dan zijn collega’s: volgens de Franse president kan het toezicht al in de eerste weken van januari in werking treden. Maar het bankentoezicht zal gefaseerd ingevoerd worden. De Gruyter:

“Het is de bedoeling dat de ECB eerst verantwoordelijkheid krijgt voor banken in landen die leningen van het noodfonds krijgen. Daarna volgen grote systeembanken. In januari 2014 zouden alle banken in de eurozone, groot en klein, onder ECB-toezicht vallen. In de praktijk betekent dit dat nationale toezichthouders het dagelijkse toezicht blijven doen. Als er dingen mis dreigen te gaan kan de ECB ingrijpen en verregaande beslissingen nemen.”

Niet-eurolanden houden hun hart vast

Het debat over bankentoezicht was nog eens extra spannend omdat ook landen die lid zijn van de Europese Unie, maar niet van de eurozone, bang zijn dat door het bankentoezicht investeerders alleen nog maar in euro-landen zullen beleggen. Bovendien maken ze zich zorgen dat euro-landen in de EU als één front zullen opereren, en in hun eigen belang stemmen over maatregelen die ook niet-eurolanden kunnen beïnvloeden.

Leiders prijzen Griekenland

Regeringsleiders zeiden verder de voortgang die het noodlijdende Griekenland, waarvan een vertrek uit de eurozone dreigt, te waarderen. Rond middernacht brachten zij een verklaring (pdf) uit.

“We verwelkomen de voortgang van Griekenland en de trojka bij het bereiken van overeenstemming over de voorwaarden van het hervormingsprogramma, en kijken uit naar de conclusie van het lopende onderzoek. De eurogroep zal de uitkomst bestuderen in het licht van het trojka rapport en de noodzakelijke beslissingen nemen.”

Wanneer vraagt Spanje noodhulp aan?

Ondertussen rijst de vraag wanneer Spanje aanklopt bij het noodfonds ESM. De Spaanse regering zei deze week dat het in de komende weken hierover zou beslissen, maar het land hoopt nog steeds dat het steunaanvraag kan vermijden, omdat die gepaard gaat met strenge voorwaarden.

De politieke druk op het land is echter groot: als investeerders ervan overtuigd raken dat de hulpaanvraag niet komt, zouden ze hun obligaties kunnen verkopen waardoor de toch al hoge rente stijgt. En dan zouden de overige eurolanden Spanje moeten redden - een duur grapje. Van Rompuy:

“Het zou helpend zijn als Spanje noodhulp zou aanvragen. Maar het is aan Spanje om dat te beslissen.”

Lees hier vier vragen over de EU-top in Brussel.