Creatief door weinig slaap

Tom Holkenborg (Junkie XL) maakt filmmuziek in Hollywood. Zijn album is uit en vandaag treedt hij op in het Concertgebouw.

Nederland, Amsterdam, 16-10-2012. Portret van dj, producer Junkie XL (Tom Holkenborg). Vroeger scoorde Junkie XL een wereldhit met zijn remix van het Elvis Presley nummer "A little less conversation". Tegenwoordig woont hij in Los Angeles en produceert hij filmmuziek. Foto: Andreas Terlaak
Nederland, Amsterdam, 16-10-2012. Portret van dj, producer Junkie XL (Tom Holkenborg). Vroeger scoorde Junkie XL een wereldhit met zijn remix van het Elvis Presley nummer "A little less conversation". Tegenwoordig woont hij in Los Angeles en produceert hij filmmuziek. Foto: Andreas Terlaak Andreas Terlaak

Muziekjournalist

Met elektronische toegangsdeuren, zonder telefoon, communicerend via versleutelde e-mails – de studio van Tom Holkenborg, in Hollywood, wordt bewaakt alsof er staatsgeheimen te vinden zijn. Want Holkenborg, alias Junkie XL, is een van de weinige mensen die lang tevoren weten hoe de nieuwe Batman-film zal eindigen, waar Man Of Steel – de nieuwe Superman – over gaat, of wat het onderwerp wordt van de nieuwe van DreamWorks.

Dit is informatie die mensen graag op het web zetten. En die de producent, die rond de 200 miljoen dollar in een film investeert, op alle mogelijke manieren beschermt. „Als ik aan een soundtrack werk, mag op mijn telefoon geen enkele verwijzing naar de film voorkomen; geen files, geen wachtwoord”, zegt Holkenborg. „Voor het geval mijn telefoon gestolen wordt. Ik teken contracten waarin staat dat ik niet over het scenario praat, en mijn e-mailverkeer zit achter een dikke firewall.”

Tom Holkenborg (1967, Lichtenvoorde) woont met zijn Nederlandse vrouw in het hart van de filmindustrie in Los Angeles. Hij werkt samen met filmmuziekcomponist Hans Zimmer, en droeg de afgelopen jaren bij aan de muziek (‘score’) voor filmhits als The Dark Knight Rises en Madagascar 3.

Op dit moment is Holkenborg in Nederland voor de presentatie van zijn nieuwe cd Synthesized, en het (uitverkochte concert) dat hij vandaag geeft in het Concertgebouw. Hij speelt er nummers van Synthesized, een anarchistisch klinkende speeltuin vol woeste gitaarriffs en ironische commentaarstemmen, in combinatie met zedeloos ratelende beats en de bronstige aanmoedigingen van zanger Tommie Sunshine. Liedjes als ‘Love Machine’, ‘Twilight Trippin’ en ‘Kill The Band’ zijn ruig en opruiend.

Holkenborg werd in 2002 bij het grote publiek bekend door zijn danceversie van ‘A Little Less Conversation’, een tot dan toe onbekend B-kantje van Elvis Presley. Hij maakte het nummer voor een reclame van Nike, waarna het uitgroeide tot wereldhit. In 2003 verhuisde Holkenborg naar Amerika, waar hij in 2008 werd genomineerd voor een Grammy voor zijn remix van ‘4 Minutes’ van Madonna. Maar nadat hij zijn reputatie had opgebouwd als producer, dj en remixer, is Holkenborg dus inmiddels weer een halte verder: hij besteedt zijn dagen aan het bedenken en orkestreren van filmmuziek.

Noem je jezelf dj, muzikant, componist, producer of remixer?

„Alles mag, ik leg me niet vast. Sommige misverstanden over mij vind ik grappig, bijvoorbeeld dat ik een typische dancemuzikant zou zijn. Ik heb mijn discografie er eens op nagekeken en kwam tot de conclusie dat ik nooit een volledig elektronisch nummer heb gemaakt. Altijd kwam er wel gitaar tussendoor of een zangpartij, allebei dingen die het idee van pure elektronische dance doorkruisen.”

Wat vind je aantrekkelijk aan filmmuziek?

„Je realiseert je goed wat het psychologische effect is van je muzikale keuzen. Als ik een script lees, ga ik eerst de karakters ontleden. Bij een bepaald type gebruik ik een bepaald soort melodie en harmonie, om aan te geven hoe hij in elkaar zit. Bovendien ontwikkelt een personage zich. Hij blijkt na verloop van tijd anders dan je dacht, en onverwachte dingen te doen. Dat emotionele traject moet in de muziek al aangekondigd worden, zodat de kijker niet in verwarring achterblijft.

„Dat zegt nog niets over hoe het zal klinken. Het zegt iets over wat je duidelijk wilt maken. Bij de laatste Batman-film, The Dark Knight Rises, vonden we het belangrijk dat de muziek mondain klonk, en luxueus. Want Bruce Wayne is rijk en denkt technisch. Dat hebben we vertaald naar de melodie: daarin zitten rekenkundige patronen van noten die regelmatig veranderen en verschuiven, maar uiteindelijk samenkomen. Dat geeft klasse aan het geheel.

Wat vindt Hans Zimmer, een van de belangrijkste soundtrackcomponisten van Hollywood, goed aan jou?

„Bij soundtracks werk je met een team. Hans schrijft de hoofdthema’s en zegt dan tegen mij: ‘Neem jij dit stukje en geef er een andere draai aan.’ Hij vindt het leuk dat ik geen klassieke achtergrond heb, en hij vindt mijn experimenteerdrang interessant, omdat ik elektronica op een natuurlijke manier samenbreng met orkestrale elementen. Bijvoorbeeld in mijn versie van ‘A Little Less Conversation’. Dat was een krakkemikkige opname uit 1967, door mij opgeknipt en gecombineerd met elektronische beats. Hoewel het uiteenlopende geluidsbronnen zijn, klinkt het resultaat alsof het zo bedoeld is. Die combinatie, daar zijn veel mensen naar op zoek.”

Probeer je technisch vernieuwend te zijn?

„Juist niet. Ik probeer nieuwe, andere combinaties te maken, maar je moet niet het hipste geluid willen gebruiken. Dat maakt een film snel gedateerd.”

Zijn er normen waaraan je moet voldoen?

„Het is moeilijk om een Hollywood-score zonder strijkers te maken. In de jaren tachtig werden ze soms door synthesizers vervangen, maar dat pakte niet goed uit. Een score zonder strijkers is als dance zonder bassdrum. Strijkers maken een emotie los die geen ander instrument kan losmaken. Die ronde klank, die boventonen, de ziel en warmte die ervan uitgaan, is ongekend. Vorig jaar maakten we de muziek voor Madagascar 3. Ergens aan het eind van de film zijn de dieren terug in New York. Alles is uit de hand gelopen en ze staan te janken, omdat ze hun vrienden missen. Op zo’n moment is elektronica niet aan de orde. Er moeten strijkers bij. Als je daar iets anders kiest, ben je een slechte soundtrackcomponist.”

Is je cd Synthesized door het filmwerk beïnvloed?

„Bij het componeren zijn we eindeloos bezig om liedjes te ontleden en analyseren: wat maakt ‘Mister Blue Sky’ van ELO zo’n goed nummer en hoe kunnen we iets van die sfeer gebruiken voor onze score? Zo heb ik ook mijn nieuwe plaat gemaakt. Ik ging uit van een omgevallen platenkast met favoriete liedjes: van Gimme All Your Lovin’ van ZZ Top, tot ‘Voulez-Vous’ van ABBA, Giorgio Moroder, of een rare gitaarplaat uit de jaren negentig. Daarna keek ik wat deze liedjes zo bijzonder maakte en wat ik ervan kon leren. Dat leidde tot het gebruik van allerlei geluiden, instrumenten en stijlen.”

Hoe zien je dagen eruit?

„Het afgelopen jaar werkten we aan The Dark Knight Rises en nu maken we muziek voor de nieuwe Superman. Dat betekent dat ik 18 uur per dag in de studio ben. Slaapgebrek geeft een roes die bevorderlijk is voor mijn creatieve denken. Ik heb ooit hartproblemen gehad, maar inmiddels ken ik mijn lichaam goed, ik weet bijvoorbeeld dat ik ’s avond vier glazen Chardonnay kan drinken. Bij vijf krijg ik een kater.

„Ik eet gezond, met organische ingrediënten, weinig vlees en vis. Ik doe yoga en loop altijd de acht kilometer naar mijn werk. Ik rook nu weer, helaas. Maar in Los Angeles is het makkelijk om gezond te leven. Als je daar rokend de hond uitlaat, stappen mensen uit hun auto om je te vertellen dat je hond kanker krijgt van jouw tweedehands rook. Als ik straks terug ben in LA stop ik er dus weer mee.”

Synthesized is nu uit bij bij JXL Recordings. Junkie XL treedt vanavond op tijdens het Amsterdam Dance Event. Het optreden is live te volgen via youtube.com/NLSamsungMobile