‘Tonio’ wint nu ook NS Publieksprijs

De roman Tonio van A.F.Th. van der Heijden heeft de NS Publieksprijs gewonnen. Mart Smeets, die genomineerd was met zijn boek De Lance Factor over de wielrenner Lance Armstrong, trok zijn boek kort voor de uitreiking terug.

Smeets zei in een verklaring voorafgaand aan de ceremonie in Amsterdam dat de ontwikkelingen in de dopingaffaire rond de wielrenner het boek achterhaald maken. „Ik heb het geschreven vanuit mijn werkelijkheid. De waarheid heeft die werkelijkheid ingehaald.”

Na het diner maakte de jury bekend dat de prijs, 7.500 euro, naar Van der Heijden ging. Hij zal het geld schenken aan de Vereniging Verkeersslachtoffers. Van de 70.046 stemmen die lezers uitbrachten ging 39 procent naar de ‘requiemroman’ over de verongelukte zoon van Van der Heijden. „Ik heb wel eens minder leuke cadeaus gekregen voor mijn verjaardag”, zei de schrijver, die jarig was en met een Skype-verbinding inbelde naar de uitreiking. Zijn echtgenote Mirjam Rotenstreich nam de prijs daar in tranen in ontvangst. „Zelf kan Adri het nog niet aan weer in het openbaar te treden”, zei ze.

Eerder dit jaar won Tonio al de Libris Literatuurprijs: het komt zelden voor dat een boek een grote literaire juryprijs én de publieksprijs wint. In 1996 won Connie Palmen de AKO Literatuurprijs en de publiekprijs voor De vriendschap. De afgelopen twee jaar gingen de meeste stemmen naar thrillers van Simone van der Vlugt en Esther Verhoef. „Het grote aantal stemmers bevestigt dat Tonio geen boek is waar je bang voor hoeft te zijn”, zei uitgever Henk Pröpper. „Door het onderwerp deinzen mensen nog wel eens terug voor het boek, maar dit laat zien dat dat onterecht is. Het is een onderwerp dat heel dicht bij de schrijver ligt, maar hij schrijft erover zonder larmoyant te zijn. Dat hebben veel lezers gezien.”

Rotenstreich voerde de afgelopen weken intensief campagne. Ze stuurde veel brieven en e-mails met het verzoek om op Tonio te stemmen, „om onder de stem die Adri zijn zoon nog wilde geven een extra klankkast te plaatsen”. „Wie genomineerd is voor deze prijs wordt door de organisatie gevraagd om mee te werken aan publiciteit”, zei Rotenstreich gisteravond. „Maar ik dacht ook: als het nu zover is gekomen, wil ik graag mijn best ervoor doen. Dan wil ik ook dat Tonio – mijn zoon en het boek – zo veel mogelijk gehoord worden. We hebben daar weer veel mooie reacties op gekregen. Het boek vergde een enorme krachtsinspanning van Adri, maar het heeft ons veel opgeleverd.”