Griek kan tik nu wel waarderen

Gouden Dageraad intimideert journalisten, maar toch wordt de Griekse partij ruimte geboden. „Buitensluiten heeft geen enkele zin.”

Political leader of the Greek far-right party Chryssi Avghi (Golden Dawn), Nikolaos Michaloliakos (C) speaks during a press conference at an hotel in Athens on May 6, 2012, after the first results of the Greek general elections. The Greek neo-Nazi Golden Dawn party will enter parliament for the first time in nearly 40 years, exit polls showed on Sunday as ballots closed in an early election that could derail the country's reforms. AFP PHOTO / LOUISA GOULIAMAKI
Political leader of the Greek far-right party Chryssi Avghi (Golden Dawn), Nikolaos Michaloliakos (C) speaks during a press conference at an hotel in Athens on May 6, 2012, after the first results of the Greek general elections. The Greek neo-Nazi Golden Dawn party will enter parliament for the first time in nearly 40 years, exit polls showed on Sunday as ballots closed in an early election that could derail the country's reforms. AFP PHOTO / LOUISA GOULIAMAKI AFP

Voordat partijleider Nikolaos Michaloliakos afgelopen juni op de avond van de Griekse verkiezingen de zaal betrad om een persconferentie te geven, werden de aanwezige journalisten gesommeerd op te staan, uit respect. Wie weigerde, werd door potige figuren in zwarte shirts met het swastika-achtige partijlogo naar buiten gedreven.

„Jullie hebben me doodgezwegen, maar ik heb gezegevierd”, bulderde Michaloliakos de zwakjes protesterende staande journalisten toe. Zijn partij Gouden Dageraad (Chrysi Avgi) was zojuist met zeven procent van de stemmen in het parlement gekomen. „Dit is een zege tegen de tirannie van de massamedia”, verklaarde hij.

Net als politici van de traditionele grote partijen hadden media in Griekenland tot voor kort weinig belangstelling voor de groeiende spanningen in wijken die werden overspoeld door immigranten. En voor de daaraan gerelateerde snelle opkomst van Gouden Dageraad, een al decennia bestaande marginale ultranationalistische beweging die knokploegen de wijken in stuurt om immigranten te intimideren.

Sinds de verkiezingen is de Gouden Dageraad niet meer te negeren en worstelen media met de berichtgeving. Journalisten die kritisch schrijven over de nazi-sympathieën van Michaloliakos of over banden tussen de knokploegen van de partij en georganiseerde misdaad, krijgen bedreigingen. Media die niet kritisch berichten of die woordvoerders van de partij aan het woord laten, worden door onder anderen de voorzitter van de grootste journalistenvakbond uitgemaakt voor „onderaannemers van de neonazi’s”, die bijdragen aan hun snel groeiende populariteit.

De achttien parlementariërs van Gouden Dageraad steken niet onder stoelen of banken dat ze journalisten wantrouwen en beschouwen als dienaren van een corrupt systeem dat omvergeworpen moet worden. Tegelijk zijn ze steeds prominenter aanwezig in diezelfde media. Hun kale koppen en harde uitspraken zijn bovendien goed voor de kijkcijfers.

„Buitensluiten heeft geen enkele zin”, vindt ook George Kyrtsos, uitgever van de grote gratis krant Free Sunday en zelf geregeld te gast in politieke discussieshows. „Gouden Dageraad heeft mythes weten te creëren, zoals dat ze opkomen voor arme Grieken. Het is maar beter om openlijk te praten over bestaande problemen, zoals de illegale immigranten.”

Kyrtsos gaat het gebruik van kwalificaties zoals neonazi’s of fascisten zelf uit de weg als hij het over Gouden Dageraad heeft. Niemand twijfelt eraan dat de partijleden niet terugdeinzen voor geweld. „Je wilt ze niet provoceren, geen aanvaring. Ook niet met extreem links trouwens. Anarchisten hebben twee jaar geleden nog een van mijn distributiebusjes verbrand.”

In de aanloop naar de verkiezingen in mei sloeg kandidaat-parlementariër Ilias Kasidiaris van Gouden Dageraad live op tv de goedgebekte communiste Liana Kanelli in haar gezicht en vluchtte daarna voor de politie.

„Ik ben ouderwets. Ik dacht dat die klap het einde van Gouden Dageraad zou zijn, maar het effect was het omgekeerde”, lacht Kyrtsos. „Mensen vonden het juist goed. Ze houden tegenwoordig van geweld. Van mensen die ter plekke actie ondernemen, in plaats van eindeloos op tv praten, zoals de woordvoerders van meeste politieke partijen.” Kasidiaris, inmiddels parlementariër en volgens veel Grieken aantrekkelijk, is inmiddels niet meer van de tv weg te denken.

Intussen sorteren de bedreigingen aan het adres van journalisten effect. Journalisten passen op hun woorden. Of laten het onderwerp ‘Gouden Dageraad’ een tijdje over aan een collega die niet bedreigd wordt.

Voor de van oorsprong Albanese journalist en mensenrechtenactivist Niko Ago (43) spelen bedreigingen door neonazi’s een rol in zijn besluit om te emigreren. Hij is vorig weekend naar Zweden vertrokken. „Ik denk niet dat ze me fysiek iets aan zouden doen”, vertelde hij een paar dagen voor vertrek in de koffiehoek van een boekhandel in het centrum van Athene. „Daarvoor ben ik te bekend. Dat zou alleen maar een held van me maken.”

Maar de Gouden Dageraad staat niet op zichzelf, zegt Ago. „De sfeer in Griekenland is steeds grimmiger.” Door de crisis verliezen steeds meer immigranten hun verblijfsvergunning. Bij verlenging moeten ze aantonen de afgelopen twee jaar minimaal 240 dagen te hebben gewerkt en sociale lasten te hebben betaald. Nu de werkloosheid razendsnel stijgt, lukt dat velen niet meer.

Ago kwam ook stempels tekort. Een paar maanden geleden werd hij na 21 jaar in Griekenland daardoor opeens illegaal. In afwachting van een uitspraak van de rechtbank heeft hij inmiddels opnieuw een verblijfsvergunning gekregen. Maar de verblijfsvergunning, de bedreigingen, adviseurs van de regering die hem via Twitter toesnauwen dat hij zijn kritiek voor zich moeten houden omdat hij maar te gast is – het telt allemaal op.

De meeste media dragen daaraan bij, vindt Ago. „Ze behandelen Gouden Dageraad als een ‘nieuwe politieke partij’. Niet als fascisten, maar als exotisch fruit.”