‘Geen toezicht op naleving Europese oliesancties tegen Iran’

Archieffoto van een Iraanse oliewerker op een olieveld nabij Teheran. Foto AP / Vahid Salemi

Er is geen of nauwelijks toezicht op het naleven van de Europese oliesancties tegen Iran. Hoewel op EU-niveau die sancties worden opgelegd, is er in Brussel niemand die in de gaten houdt of Europese bedrijven zich eraan houden. Dat blijkt uit navraag van NRC Handelsblad bij Europese instellingen.

De EU wil met de sancties Iran dwingen zijn uraniumverrijkingsprogramma te bevriezen. Westerse landen zeggen dat Iran dat programma als dekmantel gebruikt om een kernbom te bouwen. Iran zegt dat zijn programma vreedzaam is. De sancties zijn per 1 juli ingegaan. Ook de Verenigde Staten hebben verschillende sancties tegen Iran ingesteld.

De sancties worden echter op grote schaal omzeild, zo tonen onder meer websites die het internationale scheepsverkeer monitoren en cijfers van het Internationale Energieagentschap. Het is betrekkelijk gemakkelijk gebleken voor Iran om manieren te vinden om toch zijn olie te verhandelen. Het werkt daarbij samen met landen als China en India en Japan – Irans belangrijkste klanten. Ook westerse oliehandelaren zijn bij de smokkel betrokken.

In Nederland wijzen ministeries bij vragen naar elkaar

Bij individuele EU-lidstaten is het vaak onduidelijk wie er toeziet dat bedrijven zich aan de Europese regels houden. In Nederland wijzen de ministeries van Economische Zaken, Buitenlandse Zaken en Binnenlandse Zaken naar elkaar. De douane houdt wel in de gaten dat er geen Iraanse olie Nederland in komt. Er wordt niet gecontroleerd of Nederlandse bedrijven elders in de wereld Iraanse olie verhandelen, bijvoorbeeld door die te verschepen van Iran naar Azië.

Onder de sancties mogen EU-landen geen Iraanse olie meer invoeren. Ook mogen Europese verzekeraars geen transporten van Iraanse olie meer verzekeren. De Europese verzekeraars verzekeren zo’n 95 procent van alle olietransporten wereldwijd.

‘Risico op belangenverstrengeling door nationaal toezicht’

Europarlementariërs zijn bezorgd over het gebrek aan toezicht. Marietje Schaake van D66: “Zonder scherp toezicht en coördinatie blijft het te makkelijk om sancties te omzeilen.” Ze vindt het tevens opvallend dat de verantwoordelijkheid bij de lidstaten zelf ligt. Sommige EU-landen behoorden voor de sancties tot de beste klanten van Iran. “Er is een risico op belangenverstrengeling”.

Iran heeft onder meer zijn schepen geverfd en andere namen gegeven. Ook wordt olie gemend met andere olie om de afkomst te verdoezelen.

Lees vanmiddag in NRC Handelsblad meer over hoe Iran de sancties omzeild in het achtergrond verhaal ‘Sancties ontduiken’ in bijlage De Wereld.

    • Chris Hensen