EU ziet niet toe op naleving sancties Iran

Er is geen of nauwelijks toezicht op het naleven van de Europese oliesancties tegen Iran, terwijl er juist steeds meer aanwijzingen zijn dat die sancties op grote schaal worden ontdoken. De sancties zijn op EU-niveau opgelegd. Maar uit navraag van deze krant bij Europese instellingen blijkt dat in Brussel niemand in de gaten houdt of Europese bedrijven zich eraan houden.

De EU wil met de sancties Iran dwingen zijn uraniumverrijkingsprogramma te bevriezen. Westerse landen zeggen dat Iran dat programma als dekmantel gebruikt om een kernbom te bouwen. Iran zegt dat zijn programma civiele doelen dient. De sancties zijn op 1 juli ingegaan. Ook de VS hebben sancties ingesteld.

De sancties worden echter op grote schaal omzeild, zo blijkt uit cijfers van het Internationale Energieagentschap. Ook websites die het internationale scheepsverkeer monitoren wijzen daarop. Het is betrekkelijk gemakkelijk gebleken voor Iran manieren te vinden toch zijn olie te verhandelen. Het werkt hierbij samen met landen als China en India en Japan – Irans belangrijkste klanten. Ook westerse oliehandelaren zijn bij de smokkel betrokken.

Bij individuele EU-lidstaten is het vaak onduidelijk wie erop toeziet dat bedrijven zich aan de EU-regels houden. In Nederland wijzen de ministeries van Economische Zaken, Buitenlandse Zaken en Binnenlandse Zaken naar elkaar. De douane houdt wel in de gaten dat er geen Iraanse olie Nederland in komt. Er wordt niet gecontroleerd of Nederlandse bedrijven elders in de wereld Iraanse olie verhandelen, bijvoorbeeld door die te verschepen van Iran naar Azië.

Europarlementariërs zijn bezorgd over het gebrek aan toezicht. Marietje Schaake van D66: „Zonder scherp toezicht en coördinatie blijft het te makkelijk sancties te omzeilen.” Ze vindt het ook opvallend dat de verantwoordelijkheid bij de lidstaten ligt. Sommige EU-landen behoorden voor de sancties tot de beste klanten van Iran. „Er is een risico op belangenverstrengeling.” Iran heeft onder meer schepen geverfd en andere namen gegeven. En olie wordt gemengd om de afkomst te verhullen.

Sancties ontduiken: De Wereld, pagina 6-7