De Wever wint in Antwerpen - ‘verkiezingen zijn nationale test’

Bart de Wever groet zijn aanhangers. Zijn partij heeft grote winst behaald bij de lokale verkiezingen vandaag.
Bart de Wever groet zijn aanhangers. Zijn partij heeft grote winst behaald bij de lokale verkiezingen vandaag. Foto AFP / Dirk Waem

De sterke strijd die heerste tussen Bart de Wever en Patrick Janssens om het burgemeesterschap van Antwerpen is beslist in het voordeeld van De Wever. De winst zet de verhoudingen in België op scherp. De landelijke verkiezingen in 2014 kunnen de koers van België bepalen.

De Wever behaalde 36,4 procent van de stemmen tegen 29,5 procent voor de zittende socialistische burgemeester Janssens. Hij liet na zijn winst meteen weten meer autonomie te zullen eisen voor de Vlamingen, en haalde uit naar de Belgische premier Elio di Rupo en “franstalige politici” door te zeggen dat ze hun verantwoordelijkheid moeten nemen.

‘Nog niet eerder gezien dat partij zo doordringt’

De grote winst van de N-VA is “heel opmerkelijk”, zegt Peter Vandermeersch, hoofdredacteur van NRC Handelsblad, Belg en vandaag politiek commentator bij de verkiezingsshow van televisiezender VTM.

“In veertig tot vijftig van de driehonderd gemeenten in Vlaanderen wordt N-VA de grootste, en in nog eens vele tientallen gemeenten tweede of derde. En in veel gevallen komen ze uit het niets. Het is nog niet eerder gezien dat een partij in lokale verkiezingen zo doordringt. Het meest opmerkelijke is dat in Antwerpen, de grootste stad van Vlaanderen, de huidige burgemeester Janssens zo verliest.”

Sterke nationale dimensie

De lokale verkiezingen in België hebben een sterke nationale dimensie. Ze worden beschouwd als een graadmeter voor de mate waarin Vlaanderen autonomie zal proberen te bewerkstelligen. Vooral de sterke strijd om het burgemeesterschap in Antwerpen, de op een na grootste havenstad van Europa, wordt gezien als bepalend voor de koers die het land op wil. Onze voormalig correspondent Dirk Vandenberghe:

“Bart de Wever heeft van de verkiezingen een nationale test gemaakt, want in 2014 zijn de federale verkiezingen. Hij heeft gezegd dat dit een opstapje is, met een groot landelijk belang: Vlamingen die het niet eens zijn met Di Rupo kunnen het nu laten zien.”

Ook Vandermeersch ziet het landelijke belang van deze verkiezingen.

“Technisch gezien hebben gemeenteverkiezingen niets te maken met landelijke verkiezingen. Maar het politieke gewicht van de Wever is zo groot geworden dat de verhoudingen in België op scherp gezet worden.”

In Wallonië wordt met argusogen gekeken naar de uitslag

De N-VA is een jonge partij die in een korte tijd “een gigantische klap vooruit” heeft gemaakt, zegt Vandenberghe. Zes jaar geleden was de NV-A bij de gemeentelijke verkiezingen een partij in opkomst (ter vergelijking: toen hadden ze 1 lid in de gemeenteraad, nu zijn het er 22). Bij de landelijke verkiezingen in 2010 was de N-VA al uitgegroeid tot de grootste in Vlaanderen. En nu levert de Vlaams-nationalistische N-VA, als het lukt om een coalitie te vormen, de burgemeester van Antwerpen. Vandenberghe:

“In Wallonië wordt echt met grote ogen gekeken naar deze uitslag. Wat gaat dit betekenen voor de regering? En wat gaat dit betekenen voor de stabiliteit van het land?”

Federale verkiezingen in 2014 belangrijk voor toekomst België

Daar zal in 2014 meer duidelijkheid over komen. Dan zijn federale verkiezingen en ook de regionale Vlaamse verkiezingen. Die uitslag zal belangrijk zijn voor de koers van het land, zegt Vandermeersch.

“De vraag voor de lange termijn is: wat gaat de N-VA met de stemmen doen? De Wever heeft meteen in zijn overwinningsspeech de premier uitgedaagd rond de tafel te gaan zitten om te spreken over een nieuw confederaal model. Dat gaat dus over het voortbestaan van België.”

Winst N-VA ten koste van Vlaams Belang

De winst van de NV-A gaat vooral ten koste van het Vlaams Belang van Filip Dewinter. “Wij zagen onze kiezers naar de NV-A vluchten”, zei VB-parlementariër Gerolf Annemans. En De Wever: “Onze stad was twintig jaar lang de Europese basis van de radicale rechtervleugel. Dit tijdperk eindigt vandaag.” Vlaams Belang zit nu in een crisis, volgens Vandermeersch.

“Het Vlaams Belang dat sinds 1991 heel groot was in Vlaanderen, is rijk vernietigd. De partij moet zichzelf afvragen of er nog een politieke toekomst is. Vlaams Belang dreigt in een zelfde soort situatie te komen als GroenLinks in Nederland: hebben ze existentieel nog wel een rol?”

    • Mirjam Remie