Vuijsjes ‘Alleen maar nette mensen’ in première - nog steeds omstreden?

Het was “racistisch, shockerend en stereotyperend”. Het boek Alleen maar nette mensen van Robert Vuijsje deed in 2008 veel stof opwaaien. Vandaag gaat de verfilming van de roman in première

Screenshot uit de trailer van Alleen maar nette mensen. Het omstreden personage Rowanda draagt haar telefoon altijd tussen haar borsten.

Het was “racistisch, shockerend en stereotyperend”. Het boek Alleen maar nette mensen van Robert Vuijsje deed in 2008 veel stof opwaaien. Vandaag gaat de verfilming van de roman in première.

In de film staat de liefdesrelatie van de voluptueuze Rowanda en de joodse David centraal. Personen uit twee totaal verschillende milieus. De rondborstige, donkere schone is asociaal en luidruchtig, terwijl de Marokkaans uitziende David stamt uit een elitair milieu. Ze steelt zijn hart, tegen de wil van zijn ouders in.

Bekijk de trailer:
http://youtu.be/J9zXAYsY3c4

Een omstreden roman

Alleen maar nette mensen werd al snel omstreden genoemd, want boze, veelal donkere vrouwen vonden het seksistisch en discriminerend. Diverse debatten werden georganiseerd om Vuijsje terecht te wijzen. Zelf zegt de auteur een dikke huid te hebben gekregen van alle opschudding die zijn roman jaren geleden veroorzaakte. Wel zegt hij in een interview met NRC Handelsblad dat hij zich één keer heel bedreigd voelde. Vuijsje:

“Een discussieavond in Amsterdam over mijn boek heeft in zekere zin mijn leven veranderd. De zaal was afgeladen met woedende, donkere vrouwen. (…) Het was heel heftig. Na afloop moest ik zonder bodyguard door de menigte naar buiten zien te komen, terwijl al die mensen me nog probeerden vast te pakken. Sindsdien kan ik alleen maar lachen om kritiek. Vergeleken met wat er toen gebeurde, is alles peanuts.”

Vuijsje ontving diverse literatuurprijzen

Ondanks alle kritiek wist Vuijsje diverse prestigieuze prijzen en nominaties op zijn naam te schrijven. Zo ontving hij in 2009 de Gouden Uil en werd hij in datzelfde jaar genomineerd voor de Libris Literatuurprijs. Maar ook daarop kreeg hij kritiek. Want enkele criticasten verweten Vuijsje “literair te licht” te zijn. Filosoof en schrijver Stine Jensen noemde de bekroning van zijn roman met een Gouden Uil zelfs een “belediging voor alle literatuurliefhebbers”. Jensen in NRC Handelsblad:

“Vrijwel de enige, terechte kritische opmerking over de literaire waarde van Alleen maar nette mensen kwam van de critica en schrijfster Marja Pruis. Zij schreef in De Groene Amsterdammer: „Vuijsjes stijl doet nogal klompendanserig aan. Zijn boek is goed geschreven zoals boodschappenlijstjes goed zijn geschreven.” Alleen maar nette mensen is ongetwijfeld ‘geëngageerd’, onmiskenbaar een boek over ‘de multiculturele samenleving’ volgens het motto ‘integratie door penetratie’, maar is het een goede roman? Kom nou, daarvoor stelt het boek in literair opzicht echt te weinig voor. Het is misschien een ‘geinige’ belediging voor zwarte vrouwen en het intellectuele milieu in Oud-Zuid, maar bovenal is de bekroning met de Gouden Uil en de nominatie voor de Libris een belediging voor alle literatuurliefhebbers.”

Is de ophef getemperd?

Of de verfilming van cineast Lodewijk Crijns op dezelfde aandacht kan rekenen als Vuijsje enkele jaren geleden ontving, moet nog maar blijken. De ophef rondom het personage Rowanda lijkt inmiddels getemperd. Wellicht ook wel vanwege de nuchtere benadering van hoofdrolspeelster Imanuelle Grives. In een interview met nrc.next zegt ze:

“Ikzelf ben een creoolse zwarte vrouw. Een rasechte Surinaamse en een paspoortechte Nederlander, want ik ben hier geboren. Racistische vooroordelen als in het boek heb ik ook weleens meegemaakt. (…) Die ervaringen heb ik meegenomen in mijn rol.”

In De Wereld Draait Door spraken beide hoofdrolspelers over de film:

    • Jeannine Julen