Dood ‘De Beul’ grote zege voor Mexico

Sinds 2009 heeft Mexico 25 van meest gezochte drugsbazen opgepakt of vermoord. ‘De Beul’ is de belangrijkste, maar zijn lijk is gestolen.

Een Mexicaanse militair ontmantelt een marihuanaplantage in de deelstaat Jalisco. Het leger vond vorige maand 40 hectare marihuana tussen maisvelden.
Een Mexicaanse militair ontmantelt een marihuanaplantage in de deelstaat Jalisco. Het leger vond vorige maand 40 hectare marihuana tussen maisvelden. Foto Reuters

Heriberto ‘De Beul’ Lazcano, de leider van het Mexicaanse drugskartel Los Zetas, stond bekend om zijn wreedheid. Hij was de eerste die afgehakte hoofden van zijn rivalen gebruikte als afschrikmiddel. In 2006 waren de hoofden van twee agenten op stokken gespiesd voor een regeringsgebouw in Acapulco. Er zat een briefje bij: „Zodat je leert respecteren”. Was getekend: ‘Z’.

Lazcano is zondag omgekomen in een vuurgevecht met Mexicaanse mariniers in de noordelijke staat Coahuila, aan de grens met Amerika, zo bevestigden de Mexicaanse autoriteiten gisteren. Zijn dood is een van de grootste overwinningen van de autoriteiten in de al zes jaar durende strijd tegen de drugskartels.

President Felipe Calderón prees de mariniers voor hun moedige optreden. Maar hij hield stil dat Lazcano’s lijk zoek is. Na forensisch onderzoek waarin zijn identiteit kon worden vastgesteld, is Lazcano’s lichaam gestolen bij een bizarre overval op een mortuarium in Coahuila. Wie daarachter zit, is onbekend. Wellicht dat de stoffelijke resten ooit opduiken in het mausoleum dat Lazcano voor zichzelf liet bouwen in de stad Pachuca, nabij Mexico-Stad.

Onder leiding van Lazcano is Los Zetas uitgegroeid tot een van de twee machtigste kartels in Mexico. Dit kartel, met een militaire structuur heeft en berucht om zijn massamoorden, controleert de drugshandel van de Amerikaanse grens tot het zuiden van Mexico en heeft zijn operaties uitgebreid tot Midden-Amerika.

Los Zetas bestond aanvankelijk uit commando’s en mariniers die aan het militaire instituut School of the Americas in de VS waren opgeleid. De Mexicaanse regering stuurde een aantal van deze elitemilitairen in 1999 naar de noordelijke deelstaat Tamaulipas om de strijd met de drugskartels aan te binden. Maar het Golfkartel wist hen binnen de korste keren in te lijven.

Lazcano en zijn mannen vormden een nieuwe afdeling binnen dat Golfkartel, die de smerige klusjes opknapte en de drugstransporten beveiligde. De groep wist zelfs het machtige Sinaloakartel te verjagen uit de deelstaat Tamaulipas. Dit maakte een einde aan de dominantie van het kartel en vormde het startschot voor een strijd om de controle van smokkelroutes in Mexico die tot de dag van vandaag voortduurt.

In 2010 scheidde Los Zetas, dat inmiddels zo’n 10.000 leden telde, zich af van het Golfkartel, waardoor de groep ook in een machtsstrijd verwikkeld raakte met zijn oude bazen. Veel oudere kartels hebben gebied moeten prijsgeven. De voormalige paramilitairen hebben nu een dominante positie in de drugshandel, de afpersings- en ontvoeringsindustrie.

De expansiedrift van Los Zetas reikt tot in Midden-Amerika, waar het kartel samenwerkt met lokale bendes. Het gevolg is dat drugsgeweld er sterk is toegenomen. Guatemala heeft nu een twee keer zo hoog moordcijfer als Mexico, buurland Honduras zelfs het hoogste moordcijfer ter wereld. De onderbetaalde en slecht bewapende politie heeft hier geen antwoord op.

Ook in Mexico blijft het aantal doden stijgen, zij het minder snel dan de jaren ervoor. In de eerste negen maanden van 2011 kwamen 12.903 mensen om bij drugsgerelateerd geweld. Volgens de regering toont het geweld dat de inzet van het leger bendes dwingt om zich op te splitsen en het tegen elkaar op te nemen.

De drugsoorlog is geëscaleerd nadat president Calderón de kartels in 2006 de oorlog verklaarde. Sindsdien zijn vijftigduizend mensen omgekomen. Calderón wordt in de VS geprezen voor zijn harde aanpak, maar in Mexico krijgt hij veel kritiek.

Toch lijkt deze strategie de afgelopen jaren zijn vruchten af te werpen. Sinds 2009 zijn 25 van de 37 meest gezochte drugsbazen opgepakt of vermoord. Vorige maand nog werd de hoge Zetasbaas Iván ‘El Talibán’ Velázquez gearresteerd.

Volgens experts zal dood van Lazcano slechts leiden tot nieuw geweld. „Als het leiderschap wegvalt, begint de groep te vechten om de macht”, zei Guadalupe Correa-Cabrera, een kenner van Los Zetas aan de Universiteit van Texas tegen persbureau AP. „Dat hebben we gezien met elke groep die wordt onthoofd.”

Dit kan de onlangs verkozen president Enrique Peña Nieto nog behoorlijk wat kopzorgen bezorgen. Hij volgt Calderón op 1 december op en heeft al gezegd dat hij de strategie van zijn voorganger wil voortzetten.