Dag langstudeerboete, welkom sociaal leenstelsel - 4 vragen en antwoorden

Foto ANP / Lex van Lieshout Foto ANP / Lex van Lieshout

Het studentenfeestje duurde gisteren maar kort. Enkele uren nadat bij de stemmingen in de Tweede Kamer er een definitief einde kwam aan de langstudeerboete, berichtte de NOS dat de onderhandelaars van VVD en PvdA de basisbeurs willen afschaffen en vervangen voor een sociaal leenstelsel.

NRC-onderwijsredacteur Bart Funnekotter beantwoordt vandaag in nrc.next vier vragen over het sociaal leenstelsel.

  1. Wat zijn de partijen overeengekomen?

    Vanaf het collegejaar 2014-2015 verdwijnt de basisbeurs voor nieuwe studenten, vernam de NOS van bronnen rond de formatie. Eerstejaars die in 2014 aankomen, moeten gaan lenen. Studenten die al studeren, behouden hun beurs. Dit is waarschijnlijk gedaan om het verwijt te voorkomen dat de regels van het spel tijdens de wedstrijd veranderd worden, een belangrijk kritiekpunt bij de invoering van de langstudeerboete.

  2. Is dit een verrassing?

    Nee. Beide partijen hadden de invoering van een sociaal leenstelsel in hun verkiezingsprogramma staan, zij het om verschillende redenen. De VVD hoopt studenten aan te zetten tot sneller studeren en vindt het daarnaast redelijk dat jongeren meer investeren in hun eigen toekomst. De PvdA is tegen de basisbeurs omdat daarmee via de belastingen „de bakker op de hoek meebetaalt aan de opleiding van de zoon van de advocaat”.De 800 miljoen euro die op termijn vrijkomt, willen de partijen investeren in het onderwijs. Het geld zal niet alleen ten goede komen aan het hoger onderwijs, maar ook gebruikt worden om het basisonderwijs en voortgezet onderwijs te verbeteren.

  3. Wat betekent dit voor studenten?

    Studeren wordt duurder. De basisbeurs voor uitwonenden bedraagt momenteel 266,23 euro, die voor thuiswonenden 95,61 euro. Wie dat wil gaan lenen bij de overheid, is jaarlijks respectievelijk 3.194,76 euro en 1.147,32 euro kwijt. Dat eerste bedrag is hoger dan de langstudeerboete: studenten die meer dan een jaar studievertraging opliepen, moesten volgens die regeling 3.063 euro extra collegegeld betalen.Het sociale aspect van het leenstelsel schuilt erin dat studenten tegen een laag rentetarief lenen en pas naar draagkracht moeten gaan afbetalen als ze een baan hebben gevonden.

  4. Wat zijn studenten van plan hiertegen te gaan doen?

    Studentenorganisaties zijn woedend. Het gejubel over het verdwijnen van de langstudeerboete verstomde gisteren meteen. Thijs van Reekum, voorzitter van het ISO, zegt: „Studenten belanden van de regen in de drup.” En studentenbond LSVb laat weten dat de invoering van een leenstelsel „slecht is voor de toegankelijkheid van het hoger onderwijs en een dolk in de rug van Nederland kennisland”.

Of studenten massaal gaan demonstreren tegen de maatregel, zoals bij de invoering van de langstudeerboete gebeurde, valt nog te bezien. Doordat VVD en PvdA de huidige studenten uit de wind houden, ontbreekt voor hen de noodzaak zich tegen de invoering van het leenstelsel te verzetten.

    • Bart Funnekotter