‘Jeugdzorg hard om de oren slaan is zinloos’

De commissie-Samson krijgt kritiek. Slachtoffers van kindermisbruik missen empathie, onderzoekers noemen de conclusies te mild.

Ze was wat gewend, als officier van justitie belast met zedenzaken. Ze zag veel incestgevallen en wist dat de werkelijkheid altijd gruwelijk is. Zo ging Rieke Samson twee jaar geleden als voorzitter aan de slag van de naar haar genoemde commissie, om onderzoek te doen naar het seksueel misbruik van kinderen die door de overheid uit huis zijn geplaatst.

U is kilheid verweten.

„Ze doen me wel wat, die verwijten. Zeker omdat ze niet terecht zijn. Slachtoffers hebben ruim aandacht gehad gisteren, bij de presentatie van het rapport. En ook eerder, tijdens bijeenkomsten. Natuurlijk kunnen wij niet met 800 slachtoffers praten. Maar kil? In de gesprekken die ik zelf had, heb ik dat nooit van slachtoffers gehoord.”

Raakt het leed u?

„Zeker, maar er heeft niemand wat aan als ik in huilen uitbarst op een persconferentie of tijdens een slachtoffergesprek. Wat me diep heeft geraakt, is de overweldigende eenzaamheid van zo’n misbruikt kind, dat nergens naar toe kan. Als hij of zij wat zei, werd hij niet geloofd.”

U riep de verantwoordelijken op tot excuses. Jeugdzorg deed dat, minister Opstelten (Justitie, VVD) en staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten (VWS, CDA) niet.

„Dat klopt. Ik vind dat ze die excuses hadden moeten aan bieden. En ik hoop dat ze dat alsnog zullen doen.”

Moet de overheid, net als de RK Kerk, een schadevergoeding betalen?

„Geld komt bij de meeste slachtoffers pas aan de orde na excuses, erkenning en hulpverlening. Ze hebben meer aan hulp dan aan geld. De regeling van de RK Kerk vind ik nogal fors. Ik ben van de school dat geld niet alles kan vergoeden.”

Ook een doofpotcultuur tegengekomen?

„Kwesties werden binnenkamers gehouden. Ja, dat gebeurde. Zaken zijn niet gemeld om reputatieschade van de instelling te voorkomen. Soms zal er ook zijn weggekeken. Maar vergeet niet dat er heel lang anders tegen kindermisbruik werd aangekeken. Pas recent leeft het besef hoe traumatisch en levensverwoestend het kan zijn.”

Wetenschappers van de Universiteit Leiden zeggen dat u hun gevraagd heeft de harde conclusies en vergaande aanbevelingen te verwijderen uit hun deelrapport.

„Ik heb inderdaad gebeld en gevraagd om dat hoofdstuk weg te halen. Dat was niet hun opdracht. Het trekken van conclusies was onze taak. Meer universiteiten hebben dat verzoek gekregen. Men is vrij om het na ons rapport zelf te publiceren. Dat onze conclusies uiteindelijk minder hard zijn, klopt. Ik had er niets aan om Jeugdzorg Nederland met harde conclusies om de oren te slaan. Als ze dan in een hoekje gaan zitten, gebeurt er niets voor al die kinderen. Die organisatie moet aan de bak en daarom hebben we al in vroeg stadium contact gezocht, toen de conclusies zich begonnen af te tekenen.”

De commissie-Deetman heeft de RK Kerk niet betrokken bij conclusies en aanbevelingen over het kindermisbruik. Die kregen de bisschoppen voorgeschoteld.

„Er is een groot verschil met Deetman. Dat misbruik hield globaal op in de jaren 80. Wij praten over het hier en nu, en over kinderen die morgen gevaar lopen. Als je mensen aan het werk wil hebben in de jeugdzorg, moet je ze meenemen. Anders zetten ze de hakken in het zand en gebeurt er niets. Veel van onze aanbevelingen zijn helemaal niet zo nieuw, die liggen er al twintig jaar. Dat is wat ik wil vermijden, dat onze aanbevelingen onderin een la verdwijnen.”