Vlaamse experimenteel schrijver Ivo Michiels (89) overleden

Ivo Michiels (1923), de Belgische auteur die met zijn roman Het boek Alfa de Vlaamse experimentele roman introduceerde, is gisteren in het Franse plaatsje Le Barroux op 89-jarige leeftijd overleden. Dat laat De Morgen weten. Michiels ontving dit jaar nog voor zijn oeuvre de America Award, een alternatieve Nobelprijs voor de literatuur.

Michiels, née Henri Ceuppens, was jarenlang als redacteur verbonden aan diverse tijdschriften en dagbladen. In 1949 debuteerde hij als romancier met Het vonnis. In 1957 zette hij met de roman Het afscheid, een symbolisch-existentialistische roman over het steeds terugkerende gedwongen afscheid tussen een zeeman en zijn vrouw, de eerste stap richting experimenteel proza. Sindsdien, zo schrijft De Morgen, wordt Michiels beschouwd als een formalistische schrijver die verhalen schrijft waarin niet het verhaal, maar vorm of ritme belangrijk is.

NRC-redacteur Kester Freriks interviewde Michiels in 1995. Over zijn taalgebruik zei Michiels toen:

‘Taal, beweging, zinsbouw, ritmiek: alles behoort tot de rijkdom van het spel. Dankzij het een ontstaat het ander. Ik ben een man van stemmen. Die fascinatie vind ik terug bij Beckett; er is een stuk van hem waarin alleen maar de sprekende mond uitgelicht mag worden. Niets meer dan een mond, een stem en taal.’

In dat interview plaatste Michiels zich tegenover Beckett, die eens schreef ‘Nog levend het zwijgen in te gaan’. Michiels stelde daartegenover: ‘Al pratend het kerkhof te betreden.’

‘Maar ik ben barokker. Die enorme zuiverheid van Becketts bijna zwijgen boeit me, maar ik wil niet naar het zwijgen. Mijn ideaal als schrijver is dat barokke, lebensbejahende gevoel uit te drukken in de uitgepuurdheid van Beckett.’

Michiels zei in 1995 zich in Frankrijk wel eens ‘verweesd’ te voelen:

‘Sinds 1980 woon ik in Zuid-Frankrijk. Ik houd van het bijbelse landschap daar. De olijfbomen. De kromme wegen noemen ze er Grieks; de rechte Romeins. Daar is het gebied van mijn beschaving. Er is ruimte; in het noorden loop je meteen klem. Hugo Claus komt er nu ook wonen, vlak bij mij, bijna in hetzelfde dorp. Alsof hij beschutting bij me zoekt.”

Op 8 januri 2013, de dag waarop Michiels 90 had moeten worden, zal zijn laatste roman verschijnen: Maya Maya.

    • Roderick Nieuwenhuis