Nieuwe staat, nieuwe kans

De Filippijnse regering bereikte gisteren een vredesakkoord met de rebellengroep MILF. Het einde van de geweldsspiraal?

Correspondent Zuidoost-Azië

Jakarta. Een nieuwe staat binnen een staat moet na decennia van oorlog eindelijk vrede brengen in het zuiden van de Filippijnen. Gisteren kondigde president Benigno Aquino III aan dat hij een vredesakkoord in hoofdlijnen heeft gesloten met de belangrijkste rebellengroep van het land: het 12.000 strijders sterke Moro Islamitische Bevrijdingsfront (MILF). Volgens velen een doorbraak.

Het akkoord moet een einde maken aan een strijd waarbij zo’n 150.000 doden zijn gevallen, het merendeel in de jaren 70. Toen begonnen islamitische bewoners uit de zuidelijke Filippijnen hun strijd om onafhankelijk te worden van de katholieke Filippijnen. Dit wordt het derde vredesakkoord op basis van een semi-autonome staat voor de moslims. Zal deze overeenkomst dan wel een definitief einde maken aan de geweldsspiraal, zoals Aquino gisteren zei?

Volgens het akkoord krijgen de moslims een nieuwe, semi-autonome staat binnen de katholieke Filippijnen, die ze zelf mogen besturen. Een gebied dat zelf belasting mag heffen en een groot deel van de opbrengst van de eigen bodemschatten krijgt. Het zal Bangsamoro heten, oftewel ‘het Moorse Volk’, zoals de bewoners zichzelf noemen.

Het is te vroeg om te zeggen of ‘Bangsamoro’ wel voldoende zal zijn om alle rebellen hun wapens te doen neerleggen. De komende maanden moeten regering en rebellen nog onderhandelen over allerlei details en moeten wetten worden gemaakt om de overgang mogelijk te maken. Aquino hoopt dat de semi-autonome staat functioneert voor zijn aftreden in 2016.

De president doet intussen zijn best om mislukkingen van eerdere vredesprocessen te omzeilen. De belangrijkste was in 2008. Honderden hoogwaardigheidsbekleders waren toen al op weg naar Kuala Lumpur om de ondertekening van een vredesakkoord tussen de rebellen en de regering van Gloria Arroyo bij te wonen, toen het Hooggerechtshof daar een stokje voor stak. Enkele Filippijnse politici hadden geklaagd dat ze onvoldoende bij het proces waren betrokken en de rechter gaf hen gelijk. Later besloot het Hooggerechtshof dat de vredesdeal tegen de grondwet was, omdat er te veel macht naar het Moro-gebied zou gaan.

Uit frustratie over de lastminute mislukking richtten enkele losgeslagen MILF-commandanten daarop een bloedbad aan in christelijke dorpen in Mindanao. Gevechten tussen de MILF en het leger barstten weer volledig los. Honderden burgers, rebellen en soldaten kwamen om.

Dit keer heeft Aquino alle betrokkenen zoveel mogelijk op de hoogte gehouden. Gouverneurs van provincies binnen het gebied, die in 2008 bij de grootste klagers hoorden omdat ze bang waren macht kwijt te raken, zaten nu aan tafel. De tekst van de overeenkomst staat op de website van de regering, zodat alle geïnteresseerden hem kunnen lezen voor hij volgende week wordt getekend.

Het betekent niet dat iedereen het er ook mee eens is. Zoals zo vaak in Mindanao dreigt de geschiedenis zich te herhalen. De beruchte rebellenleider Ameril Umbra Kato heeft zich van MILF afgesplitst uit onvrede over de vredesgezinde koers. De groep heeft laten weten dat het Bangsamoro niet voldoende vindt, en blijft strijden voor een onafhankelijke staat.