Japanner Yamanaka en Brit Gurdon winnen Nobelprijs voor de Geneeskunde

Archieffoto uit 2008 van Shinya Yamanaka. Foto AFP / Toshifumi Kitamura

De Japanner Shinya Yamanaka en de Brit John Gurdon hebben de Nobelprijs voor Geneeskunde 2012 gewonnen voor hun ontdekking dat rijpe cellen geherprogrammeerd kunnen worden om pluripotent te worden. Dat heeft het Nobelprijscomité vanochtend bekendgemaakt in Stockholm.

Beide onderzoekers stonden aan de wieg van respectievelijk het klonen van dieren en stamcelonderzoek, door hun ontdekking dat gespecialiseerde, volwassen cellen opnieuw te programmeren zijn naar de embryonale staat. Dat deed hij door de celkernen van deze cellen in een lege eicel te stoppen.

Baanbrekend onderzoek leidde tot ‘enorme vooruitgang’

Gurdon was in 1962 de eerste die dit experiment met kikkers deed, schrijft NRC Handelsblad vanmiddag:

“Eicellen die hij voorzag van een celkern van darmcellen van kikkers, ontwikkelden zich tot normale kikkers. Hij bewees daarmee dat het DNA in één volwassen cel in principe alle informatie bevat die nodig is voor het vormen van alle verschillende celtypes in een compleet dier. Later, in 1996, lukt dat ook met zoogdieren, toen in Schotland schaap Dolly werd geboren. Meer dan 40 jaar na Gurdon, in 2006, ontdekte Yamanaka hoe een set van slechts vier genen voldoende was om volwassen cellen van muizen te herprogrammeren naar zogeheten pluripotente stamcellen, stamcellen die zich in principe kunnen ontwikkelen tot elk gewenst celtype.”

Het baanbrekend onderzoek van Gurdon en Yamanaka heeft volgens het Nobelcomité geleid tot een enorme vooruitgang in de geneeskunde. Inmiddels kunnen op deze manier ook menselijke pluripotente stamcellen gemaakt worden.

Aan de prijs is een bedrag van acht miljoen kroon (ruim negenhonderdduizend euro) verbonden, schrijft persbureau AP. Vorig jaar was dat nog tien miljoen kroon, maar vanwege de onrust op de financiële markten heeft de Nobelstichting tot een lager bedrag besloten. De prijs wordt op 10 december, de sterfdag van Alfred Nobel, in Stockholm uitgereikt. De winnaars van de overige Nobelprijzen worden later deze week bekendgemaakt.

Winnaar Nobelprijs Literatuur donderdag bekend

De Zweedse Academie maakt donderdag de winnaar van de Nobelprijs voor literatuur bekend. De prijs is een van de hoogste onderscheidingen in de literaire wereld. Vorig jaar ging de prijs naar de Zweedse dichter Tomas Tranströmer.

De literatuurprijs is de laatste waarvan de datum voor dit jaar nog niet was aangekondigd. Morgen wordt de winnaar van de Nobelprijs voor natuurkunde bekendgemaakt en die voor scheikunde op woensdag. De winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede wordt vrijdag bekendgemaakt, waarna de reeks maandag wordt afgesloten met de prijs voor economie.