Opinie

Coach en implosie

Bij de partijraad van GroenLinks zei Heleen Weening het zelf al achter de microfoon: „We zijn te veel met onszelf bezig geweest.”

In de lunchpauze vroeg ik daar rond, en later uitgebreider aan de telefoon. Ik was benieuwd naar de rol van Jan Andreae. Hij is de ‘veranderkundige’ die begin dit jaar door de fractie van GroenLinks werd ingehuurd om moeizame verhoudingen te herstellen, zoals vorige week is onthuld in Vrij Nederland.

Wie is Jan Andreae? Volgens de website van zijn bureau ‘Jan Andreae en Partners’ is hij „autoriteit op het gebied van het verbinden van persoonlijk en maatschappelijk leiderschap”. Zo’n coach dus waarin je moet geloven, en waarvan Nederland vergeven is.

Jolande Sap is zoals bekend kind van een alcoholist. Een zware jeugd. Zij sprak daarover in bewonderenswaardige matter of fact-stijl in de Volkskrant. Later zei ze in deze krant: „Als je daarover vertelt, is dat verder ook weg. Dan komt er geen gedoe meer over.”

Kinderen van een moeilijke ouder herkennen het dilemma: verzwijg je dat, of niet? En hoe doe je dat dan met enige gratie? Jolande Sap was in dat licht een rolmodel, dat mag ook wel eens gezegd. De tragiek van haar val lijkt dat het gedoe toch kwam. En niet in De Telegraaf, zoals zij vreesde, maar in haar eigen partij.

Coach Jan Andreae was namelijk geïnteresseerd in traumaverwerking. Hij gaat uit van de biografie van mensen en wat dat met mensen en posities doet. Daarover gingen zijn gesprekken met de fractieleden.

Maar werd zo de persoon met de meest problematische biografie niet bijna als vanzelf tot grootste probleem gemaakt? Wat ik over die gesprekken hoorde, klinkt namelijk wel erg naar quasi-therapie. Het gaat dan over het stukje in Jolande waardoor conflicten ontstaan. Over overlevingsstrategieën van een beschadigd kind. Over geen verbinding meer maken en verharden. Als er weerstand is, dan gaat ze weg, klinkt het. Zelfs de term dissociatie valt.

Sommigen in de partij vergelijken nu hun eigen trauma’s met die van haar. Mensen lieten zich overtuigen dat het verleden van Jolande Sap haar dirigistische stijl veroorzaakte. Alle begrip, hoor je dan, maar is zoiets nog wel op te lossen?

Haar verleden kwam als een boemerang terug. Want als chaos heerst, is niets zo verleidelijk als een verklarend verhaal. Fatsoenlijke therapeuten zijn daar beducht voor, maar coaches handelen juist in die verhalen. In de taal van ‘Jan Andreae en Partners’: „Onze trainers stimuleren mensen (...) nieuwe inzichten te vertalen in concreet gedrag.”

Andere klanten van ‘Jan Andreae en Partners’ zijn de Nationale Politie, de rechtbank Maastricht, de Raad voor de Kinderbescherming en GGD Nederland. Na de zo zorgvuldig gecoachte implosie van GroenLinks, is dat een behoorlijk verontrustend rijtje.

Margriet Oostveen schrijft op deze plek een wisselcolumn met Christiaan Weijts.