In het echte Barslet blijft niets lang geheim

De dramaserie De geheimen van Barslet werd opgenomen in het Friese dorpje Easterlittens. Net zo gesloten, net zo nuchter.

Café Het Wapen van Friesland op het plein van Easterlittens heet in de serie Het Wapen van Barslet. Het is de spil van beide dorpen, echt en fictief.
Café Het Wapen van Friesland op het plein van Easterlittens heet in de serie Het Wapen van Barslet. Het is de spil van beide dorpen, echt en fictief. Foto’s Sake Elzinga

Het is stil in Easterlittens. Op donderdagmiddag twee uur, als de kinderen op het drie klassen tellende dorpsschooltje zitten, de moeders hun werk doen in de verpleging of thuiszorg en de vaders in de bouw, is er niemand op straat. Het Friese dorp ligt er netjes bij. De tuinen zijn aangeharkt, de gevels schoongespoten. Op het kerkhofje naast de protestantse kerk, waar nog iedere drie weken een dienst wordt gehouden, heeft het graf van een kleuter die twintig jaar geleden stierf verse bloemen.

Hier vonden twee jaar geleden de opnames plaats van De geheimen van Barslet, vanaf vanavond op tv. De ambitieuze dramaserie met een budget van 3,5 miljoen euro lag sindsdien op de plank, omdat de publieke omroep per seizoen maar één ‘auteursserie’ tegelijk uitzendt; recent waren dat A’dam-E.V.A. en Lijn 32. De serie draait om de geheimen van een klein plattelandsdorp, waar veel ruwe (‘bars’ in het dialect van de serie) mensen (‘let’) wonen. Ze roddelen, konkelen, gaan veelvuldig vreemd – en dan zijn er ook nog mysterieuze branden en een vissenregen.

Van de 78 draaidagen van de serie werd meer dan de helft geschoten in Easterlittens (Oosterlittens), waar 470 mensen wonen. Het dorpsplein was zeer geschikt: met een groot café, en een huis dat dienst kon doen als politiebureau.

Tineke Hallema (62) doet open bij het huisje waar in de serie het politiebureau is. Haar dochter woont er tijdelijk met haar gezin, in afwachting van een nieuwbouwhuis dat in een weiland naast het dorp is verschenen. Haar kleinzoon was – zoals bijna heel het dorp – figurant in Barslet, vertelt ze. Hij moest een kort broekje aan en een pet op, en kreeg de instructie om boers te lopen. „Of Beppe wist wat dat was?”

Ze is enthousiast over de opnames. Ze namen wel het hele dorp over, die jongens van de film. Dan mocht er op zaterdag geen gras worden gemaaid, vanwege de herrie. Dat was lastig. Maar het was ook mooi. Zo veel gebeurt er normaal niet in Easterlittens. „Je wordt als dorp toch op de kaart gezet. Toen Geert Mak zijn boek over Jorwerd schreef, kenden mensen dat dorp daarna ook.” Een beetje zorgen maakt Hallema zich wel, of de rest van het land nu niet het idee krijgt dat iedereen in Friesland nog op klompen loopt. „Alsof wij wars zijn van moderne dingen.”

De geheimen van Barslet speelt zich af in een onbestemde tijd. Anjet Daanje schreef het scenario met haar eigen jeugd in gedachten. Ze groeide op in de jaren 70 in het Drentse Wijster, bekend van de Molukse treinkaping. Ze houdt van gesloten gemeenschappen. Dus heeft de dorpsagent van Barslet wel een laptop, maar niemand een mobiele telefoon. De buitenwereld lijkt volledig afwezig. Dragan Bakema, die politieagent Bjorn speelt, noemt Barslet „een dorp dat niet meer bestaat”. „Tijd, of moderniteit, bepaalt niets in Barslet. Het is een soort Duckstad. Er is een bank, een café, een politiebureau. Dat heb je nergens meer.”

Toch heeft Easterlittens overeenkomsten met Barslet. Net als in de serie is er voor de jongeren in het dorp weinig te doen. Ze varen, vertelt Marten van Oorspronk, eigenaar van camping/terras It Krúswetter. En ze springen van de brug. Ja, er is een keet, waar vooral de jongens drinken. Soms is er een tentfeest. Maar voor je ergens uit kan gaan „moet je een leuk eindje met de brommer”.

Het café op het dorpsplein, Het Wapen van Friesland, is donker, met blauwe lambrisering en een vaste stamtafel in de hoek. In de serie speelt het café een grote rol in de openingsscène, waar de kijker tijdens een dorpsfeest aan de personages wordt voorgesteld. Heel Barslet is aanwezig, net zoals heel Easterlittens aanwezig is tijdens het jaarlijkse dorpsfeest de Merke. Want Easterlittens kan goed feesten. Om twee uur ’s middags staat de dansvloer van de bovenzaal dan vol.

Zo ook tijdens de draaiperiode van de serie, die maanden in beslag nam. Speciaal voor de Merke waren de opnames stilgelegd. Ali Stropsma (62), spil van het verenigingsleven in Easterlittens, vertelt hoe de crew het café bezocht. „Dat de groep van Barslet boven kwam, daar kreeg de feestcommissie wel commentaar op. Ze waren met veel man. Het voelde als partycrashen, op óns feest. Toen zijn ze vriendelijk verzocht om naar beneden te gaan.”

Want de Merke is expliciet voor de bewoners van Easterlittens, alléén voor het dorp. Daarom geven ze het feest doordeweeks; het is niet de bedoeling dat er volk van buiten komt, uit het nabijgelegen Winsum, of uit Baard.

Daarin lijkt Easterlittens ook op Barslet, waar de dorpsgemeenschap hecht is, en niets lang geheim kan blijven. Volgens Tineke Hallema kan er geen ambulance de straat in rijden zonder dat het hele dorp weet wat er aan de hand is, en met wie. Maar ze zullen ook de eerste zijn om een kaartje in de bus te doen bij een familie die het moeilijk heeft. „We leven mee met elkaar”, zegt ook Stropsma. „Als hier een kind vermist zou raken, of een auto in brand staat, komt het hele dorp uitgelopen.” Dus is ook de sociale controle groot. „De ander weet meer van je dan je zelf weet.”

De eerste aflevering van de serie, vanavond, kunnen de dorpelingen samen bekijken op een groot scherm op het plein voor het café. Sommigen zagen al eerder afleveringen, waarbij ze vooral op de voor hen bekende figuranten hadden gelet. Dat hun dorp uit de serie dreigend en gesloten oogt, zagen ze niet. Kapster Anke Rodenhuis (45), die hielp met de grime van de serie: „Dan staat er ineens een huis op een plek waar dat helemaal niet hoort te staan.” Ook met de heftige seksscènes hadden ze geen moeite. Tineke Hallema: „Oh, zolang wij zelf niet uit de kleren gaan. Dat is die Friese nuchterheid he?”

De geheimen van Barslet NTR/NCRV, 7 delen Zaterdag, Ned. 2, 20.20 - 21.15 uur