Brieven

Integriteit

De commissie-Schuyt, die in opdracht van de KNAW onderzoek deed naar wetenschappelijke integriteit, stelt dat wetenschappers zorgvuldiger onderzoek moeten doen. Schuyt heeft, volgens afspraak, niet naar het wetenschappelijk onderwijs gekeken. Daar is een veel groter manco aan te wijzen. Vraag een willekeurige hoogleraar welke blijvende waarden iedere nieuwe academicus van zijn wetenschappelijke opleiding mee moet kunnen krijgen, dan blijkt dat hij daarop geen antwoord paraat heeft.

Aan alle hoogleraren die ik ontmoet, stel ik al jaren die vraag. Van alle 12 rectores magnifici die ik in de laatste twee jaar heb benaderd, kreeg ik van drie antwoord. Rector Lex Bouter van de VU had zijn antwoord paraat en vertelde dat zijn college van bestuur druk bezig was om hun drie waarden aan alle VU-hoogleraren over te brengen. Hij was dus met iets nieuws bezig.

Ik vind dat de nieuwe minister van Onderwijs universiteiten met klem moet vragen om niet alleen de kwaliteit van de wetenschap weer geloofwaardig te maken, maar ook om aan de kwaliteit van het onderwijs veel meer aandacht te geven, ook voor het onderwijs aan toekomstige ministers.

Lid Netwerk Toekomstverkenningen, Vlaardingen

Integriteit (

2)

Mijn bewondering voor de moeilijke exercitie van de commissie-Schuyt om het verschijnsel ‘wetenschapsfraude’ enigszins in kaart te brengen. Veel data heeft de commissie overigens niet vergaard – slechts 15 interviews en 79 ingevuld teruggestuurde vragenlijsten – maar het ging haar kennelijk om een schets van een breder beeld van ‘ter zake spelende problemen’.

Opvallend was welke fraudezaak die socioloog Schuyt de afgelopen jaren het meest is bijgebleven: Yale 1980. Een assistent peer reviewer in de biochemie was met een door hem voor publicatie afgekeurd manuscript (plus idee!) aan de haal gegaan en had dat vervolgens zelf ter publicatie aangeboden.

Maar dat was 1980, dat wil zeggen méér dan dertig jaar geleden! Zo werkt het momenteel gelukkig niet meer. Iemand die een in een artikel vervat idee heeft, die kan dat idee plaatsen (parkeren) op het internet, bijvoorbeeld bij arXiv.org, in afwachting van plaatsing in een of ander tijdschrift. Niemand kan daardoor zomaar aan de haal gaan met andermans ideeën. Raar dat Schuyt niet refereert aan dat in de exacte wetenschappen allengs gebruikelijke veiligheidsslot.

Teteringen

Integriteit (

3)

De discussies over ethisch gedrag in de wetenschap betreffen vrijwel uitsluitend de drie hoofdzonden fraude, manipulatie en plagiaat die ook het thema vormen van de recente nota van de KNAW. De ethische vraag hoe wetenschappers zich behoren te gedragen, wordt dus toegespitst op hun gedrag binnen de wetenschappelijke gemeenschap.

Maar er is nog een andere ethische vraag. Hoe horen zij zich te gedragen in de samenleving? De Amerikaanse historicus Franklin H. Littell schreef: ‘De killing centers waren evenals hun uitvinders het product van de beste universitaire instellingen en onze afgestudeerden werken zonder interne conflicten zowel voor democratisch Chili als fascistisch Chili, voor de Griekse junta én de Griekse republiek, voor Franco-Spanje én republikeins Spanje (...). Zij zijn opgevoed in de morele en ethische onverschilligheid van de moderne universiteit. Dat is echter veel moeilijker bespreekbaar dan de rol van de wetenschappers in de Holocaust.’ Waarom blijft dit ethische probleem van de verhouding van wetenschap en politieke (en economische) macht steeds buiten beschouwing?

Doorn