Jolande Sap legt fractievoorzitterschap neer

Sap vorige week in de Tweede Kamer. Ze stapte vandaag op. Foto ANP / Phil Nijhuis

Jolande Sap is niet langer fractievoorzitter van GroenLinks. Sap legt haar functie neer, schrijft ze zelf in een brief op de website van de partij. NRC Handelsblad meldde eerder vandaag al dat haar positie onhoudbaar geworden was.

Twitter avatar jolandesap Jolande Sap Met pijn in het hart leg ik mijn functie als fractievoorzitter van GroenLinks neer. Zie http://t.co/yLdwTCmi voor mijn brief.
Twitter avatar FemkeHalsema Femke Halsema Onverdiend. Dank je wel, @jolandesap voor je moedige en eerlijke politieke leiderschap #groenlinks

Sap zegt in de brief dat ze ondanks het dramatische verlies bij de verkiezingen (de partij verloor flink en ging van 10 naar 4 zetels) voldoende aanleiding zag om door te gaan. Een belangrijke reden daarvoor was dat ze veel steun van leden ontving. Maar nu het vertrouwen van de partijtop weg is, kan ze niet anders. Er is komende maandag een extra fractievergadering gepland waarin Saps opvolging ongetwijfeld aan de orde zal komen.

Sap houdt het geen twee jaar vol

Sap, die in december 2010 Femke Halsema opvolgde, kreeg het als verse fractievoorzitter direct lastig. GroenLinks stond met de rug tegen de muur toen er een standpunt over de Nederlandse politietrainingsmissie in Kunduz nodig was - Sap stemde uiteindelijk in januari 2011 in, wat leidde tot veel onvrede onder leden.

Het Lenteakkoord, in korte tijd tot stand gekomen tussen GroenLinks, VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, was een welkome opsteker voor haar leiderschap. De euforie duurde echter niet lang: de inhoud van het akkoord paste volgens leden niet bij de GroenLinks-idealen. In mei maakte Tofik Dibi bekend een gooi te willen doen naar het lijsttrekkerschap. Sap won overtuigend (met 84 procent van de stemmen), maar de rommelig verlopende interne verkiezing had toen al voor zoveel ophef gezorgd dat veel kiezers wegliepen.

Tijdens haar fractievoorzitterschap van de afgelopen twee jaar heeft Sap haar fractie meermalen geconfronteerd met een eventueel aftreden. Eén keer deed ze dat tijdens het besluit rond de politietrainingsmissie naar Kunduz. Ook publiekelijk heeft ze meermalen gezegd dat ze heeft getwijfeld over opstappen toen Tofik Dibi zich meldde als uitdager voor het lijsttrekkersschap. En bij tv-programma Pauw & Witteman zei ze vorige week dat ze ook na de afgelopen slechte verkiezingsuitslag had getwijfeld.

Partijtop sprak na verkiezingen nog vertrouwen uit

Daags na de verkiezingen van 12 september stuurde de partijtop een verklaring uit dat Jolande Sap politiek leider “is en blijft” van GroenLinks, ondanks de nederlaag op 12 september.

Twitter avatar HeleenWeening Heleen Weening Fijn dat @jolandesap partij wil blijven leiden! Nu samen vanuit de basis GroenLinks weer sterk maken en verbinden met de samenleving.

De andere drie leden van de nieuwe GroenLinks-fractie ondertekenden die persverklaring niet, waren daar ook niet direct bij betrokken. En al snel kwamen ook de opstellers van het bericht van hun standpunt terug, na ruggespraak met hun eigen gremia en boze reacties van lokale politici. Die partijtop bestaat uit vier personen: partijvoorzitter Heleen Weening, fractievoorzitter in de Eerste Kamer Tof Thissen, Europees delegatieleider Judith Sargentini en Sap zelf.

Wie wordt de opvolger van Sap?

Volgens politiek redacteur Annemarie Kas van NRC is de belangrijkste kandidaat om Jolande Sap op te volgen Bram van Ojik, de nummer twee van de partij.

“Door de kandidatencommissie werd hij omschreven als een bindende factor en een rots in de branding. Hij is een open figuur die ziet dat er dingen moeten gebeuren. Hij zou een tussenpaus kunnen zijn. Als hij nu fractieleider wordt, wil dat niet zeggen dat hij dat per se op de langere termijn ook zal zijn. Tegen de tijd dat er nieuwe verkiezingen komen, komt er wellicht een nieuw referendum met een open inschrijving, net als bij CDA en PvdA het geval was.”

Volgens Kas bepaalt nu formeel de fractie zelf wie de opvolger van Sap moet worden, “maar de partijtop, het bestuur en prominente leden spelen ook een rol”.

De volledige brief

De brief die vanmiddag rond 14.20 uur op de site van de partij verscheen:

Beste leden en kiezers van GroenLinks,

De afgelopen weken ben ik me zeer bewust geweest van de commotie die bij sommigen ontstond nadat het partijbestuur op 13 september het bericht uitbracht dat de ‘partijtop verheugd’ was dat ik bleef.

In de weken hierna heb ik echter zoveel steun van leden ontvangen, dat ik onvoldoende aanleiding zag om alsnog de eer aan mijzelf te houden.

Mijn belangrijkste redenen om aan te blijven na de dramatische verkiezingsuitslag waren de volgende:

- voorafgaand aan de verkiezingen, toen de peilingen al heel slecht waren, heb ik een mandaat van bijna 85% van de leden gekregen;

- hoewel ik als politieke leider de eerste verantwoordelijkheid draag, is en was ook duidelijk dat meerdere oorzaken ten grondslag liggen aan de slechte uitslag;

- in reactie op deze uitslag is de Commissie Van Es aangesteld. Deze Commissie moet uitsluitsel geven over de oorzaken van het verlies en vervolgens is het congres het orgaan dat daaraan consequenties moet verbinden;

- tot de dag van vandaag is mij onduidelijk welke oplossing een overhaast vertrek biedt (voordat het Commissie- onderzoek is afgerond).

Nu de partijtop het vertrouwen in mij opzegt, hetgeen ik zeer betreur, zie ik geen andere mogelijkheid dan mijn functie als politiek leider, fractievoorzitter en kamerlid van GroenLinks neer te leggen. Ik doe dit met pijn in het hart.

Ik dank de leden en kiezers van GroenLinks voor het in mij gestelde vertrouwen en wens hen alle sterkte in deze moeilijke periode in het bestaan van GroenLinks.

Hartelijke groet,

Jolande Sap

    • Peter Zantingh