Is Apple zonder Steve Jobs zijn magie kwijt?

Gedenkteken bij het Apple hoofdkantoor op de dag dat Jobs overleed. De vlag hangen halfstok.

Het is precies een jaar geleden dat Apple-oprichter Steve Jobs overleed, na een lang ziekbed. The world has lost a genius, meldde Apple in rouw. En hoewel Jobs in zijn laatste jaren al regelmatig vervangen werd door opvolger Tim Cook, zijn er sinds 5 oktober 2011 toch veel dingen veranderd bij het meest waardevolle technologiebedrijf ter wereld.

De gewetensvraag What would Steve do? wordt in Cupertino niet altijd gesteld. De meest tastbare voorbeelden: het bedrijf keert nu veel geld uit aan beleggers, terwijl Jobs aandeelhouders liever negeerde en miljardenwinsten reserveerde voor de uitpuilende oorlogskas. Daarnaast zette Tim Cook, Jobs opvolger, vaart om de misstanden in de assemblagehallen van Foxconn op te lossen. Jobs had daar zelf beduidend minder haast mee.

Meer aha dan wow

Apple verloor vorig jaar zijn visionair, maar raakte het ook zijn vernieuwer kwijt? Je zou het bijna denken, want de producten die het laatste jaar uitkwamen verruilden het wow!-gehalte voor het aha-effect. Hardware en software missen dat opzienbarende van de eerste iPhone en iPad, overgoten door de magic touch en het marketingvernuft van Jobs. Waar blijven de nieuwe productgroepen? Wanneer zet Apple de beloofde aanval in op de tv-markt?

Steve Jobs in 2010, tijdens de presentatie van de iPhone 4.Steve Jobs in 2010, tijdens de presentatie van de iPhone 4.

Het ligt voor de hand dat Jobs ook nog voor de huidige, stapsgewijze, ontwikkeling van de iPhone getekend heeft - de planning van dit soort producten ligt doorgaans minstens twee jaar vast. En zolang de iPhone 5 nog voor glinsterende ogen zorgt bij iedereen die het toestel voor het eerst vasthoudt (“wat is ie licht!”) is de touch van Jobs nog tastbaar.

De iPad mini, die voor komende maand op de rol zou staan, lijkt wel in te druisen tegen Jobs stelling dat de enige goede tablet pc er eentje is van bijna 10 inch - maatje iPad. Maar dat was voordat de kleinere Amazon Kindle Fire (HD) en de Google Nexus 7 uitkwamen en marktaandeel verwierven. Misschien zal Apple uit respect voor Jobs een iPad mini daarom wel iPod Touch Maxi noemen, schreef een analist.

Dat zijn slechts details in het grote plaatje dat Jobs schetste: het post-pc tijdperk, waarin tablets en smartphones grotendeels de rol van desktops en laptops overnemen. Apple had het lef daar vol op in te zetten toen concurrenten nog twijfelden.

Genept door Maps

Teleurgestelde gebruikers suggereren dat de kwaliteit van Apple-producten is afgenomen nu Jobs zich niet meer obsessief met de details bemoeit. Ze noemen als voorbeeld de recente blamage van Apple Maps, de tegenvallende kaartsoftware die Google Maps vervangt. Wat aangekondigd werd als een upgrade, blijkt een downgrade. “Dat zou onder Jobs nooit gebeurd zijn”, luidt de kritiek.
Vergeet het maar. Ook de visionair had zijn blunders, zoals internetdienst Mobile Me en de beroerde antenne van de iPhone 4. Antennagate werd pas na weken gesust met een knullig plastic hoesje. Jobs zou nooit een publiek excuus geschreven hebben zoals Tim Cook dat afgelopen week deed. De Apple-religie schrijft immers voor dat er in het openbaar niet positief over producten van concurrenten (Microsoft Bing, Google Maps) gesproken wordt.

Apple stort zich nog steeds met volle overgave op de patentenoorlog tegen Android en de Android-telefoonmakers, een missie die deels gebaseerd is op de persoonlijke wrok van Jobs. De beslissing om Google Maps uit iOS te zetten stamt ook uit de tijd van Apple-oprichter. Apple nam in 2009 al kaartbedrijven over, ook de deal met TomTom als kaartleverancier was al vrijwel rond voordat hij overleed.

Dat Apple zoveel haast had Google Maps te verwijderen is het beste bewijs dat Jobs’ filosofie nog altijd springlevend is. Apple moet als de bliksem zelf een kaart ontwikkelen en kan zich niet langer permitteren de concurrent op voorsprong te helpen.
Dat de consument daar niet mee geholpen is, lijkt bijzaak. Die arrogantie is ook een erfenis uit het Jobs-tijdperk. Eentje die Apple beter van zich af kan schudden.

PS: voor de fans hier de verloren gewaande toespraak van Steve Jobs uit 1983 waarin hij - met de kennis van vandaag - orakelde over iPad-achtige apparaten en draadloze netwerken. Luister hier naar het audiobestand.