Eicellen die uit huidcellen zijn gemaakt leveren gezonde muizen

Muizentestikels en -eierstokken zijn vanaf vandaag overbodig. Een beetje, althans.

Japanse onderzoekers van de Kyoto University hebben namelijk eicellen gemaakt uit stamcellen en cellen uit de huid van een volwassen vrouwtjesmuis. Vorig jaar hadden zij de dezelfde truc al succesvol toegepast op cellen van mannetjesmuizen, om spermacellen te maken.

Uit die kunstmatig opgekweekte en bevruchte eicellen zijn inmiddels gezonde muisjes geboren. Dat schrijven de Japanners in hun artikel dat vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Science verschijnt.

In de huid- en stamcellen bouwden de Japanners genen in die normaal gesproken alleen tijdens de vorming van eicellen actief zijn. Deze gemanipuleerde cellen dompelden de onderzoekers in een oplossing met groeifactoren, een soort hormonen voor de cel, zodat ze uitgroeiden tot voorlopers van eicellen.

De onderzoekers vermengden deze voorlopercellen met verse eierstokcellen, geoogst uit een muizenembryootje van 12 weken oud. Het celmengsel transplanteerden de onderzoekers vervolgens in een levende vrouwtjesmuis. In haar lichaam kwamen de eicellen tot rijping.

De rijpe eicellen zijn in de reageerbuis bevrucht. Er ontstonden embryo’s uit die bij draagmoeders in de baarmoeder zijn geplaatst. 1 op de 25 embryo’s leverde een gezonde pup op. Dat is weinig: het succespercentage bij muizen-ivf met natuurlijke eicellen is ruim drie keer zo hoog.

Onder de microscoop werd zichtbaar waarom het geboortecijfer zo laag was. In meer dan de helft hadden zich vlak voor de eerste celdeling niet twee, maar drie celkernen gevormd. Deze driekernige embryo’s zijn niet levensvatbaar.

„Om ethische en wetenschappelijke redenen is het niet mogelijk om deze technieken op menselijke cellen toe te passen”, laat Katsuhiko Hayashi, eerste auteur van het artikel, per e-mail weten. Volgens Hayashi is de techniek vooral nuttig voor onderzoek naar de oorzaken van onvruchtbaarheid.