Controle illegaal afval is niet effectief

Douane, politie en inspectie voeren jaarlijks duizenden controles uit om illegaal internationaal afvaltransport te voorkomen, maar hoe effectief die zijn weet niemand. De controles bieden geen enkele garantie dat afval uiteindelijk op een verantwoorde manier wordt verwerkt. Dat blijkt uit een onderzoek van de Algemene Rekenkamer dat vandaag naar de Tweede Kamer is gestuurd.

Doel van de controles is te verhinderen dat westers afval in andere landen wordt gedumpt en daar schade berokkent aan gezondheid en milieu. Zo is bekend dat grote hoeveelheden kapotte computers en tv’s naar Afrika worden geëxporteerd. Daar worden waardevolle onderdelen, zoals edele metalen, verwijderd. Restanten worden in de open lucht verbrand.

De Rekenkamer vindt het verontrustend dat drie op de tien strafrechtelijke onderzoeken naar illegale internationale afvaltransporten niet tot vervolging leiden. Tussen 2008 tot 2011 ging het om 106 van de 338 onderzoeken. Zo ontstaat de indruk, zegt de Rekenkamer, dat overtreding van de Europese regels voor afvaltransport niet wordt bestraft. Terwijl de pakkans bij illegale afvaltransporten toch al erg klein is.

Nederland exporteerde in 2010 14,1 miljoen ton afval. Eenderde ging naar opkomende economieën en ontwikkelingslanden. De meeste controles richten zich op die landen, voorop China, India en Vietnam. Dit jaar wordt extra scherp gekeken naar transport van elektronica-afval, kunststof, kwik en bunkerolie.

Van het kunststofafval dat legaal wordt geëxporteerd, gaat ongeveer de helft naar Hongkong. Maar daar zijn niet genoeg bedrijven om die hoeveelheid afval op verantwoorde manier te verwerken, constateert de Rekenkamer. Het vermoeden bestaat dat het afval uiteindelijk illegaal in China terechtkomt. Zo wordt de Europese regelgeving omzeild.

Rekenkamers in zeven andere Europese landen doen onderzoek naar handhaving van de regels voor internationaal afvaltransport.