Advies: zet beurshandel apart

Europese banken moeten activiteiten waar veel risico aan kleeft, zoals effectenhandel voor eigen rekening, afsplitsen van gewone bankactiviteiten. Dit is de belangrijkste aanbeveling van een rapport van een groep experts onder leiding van de Finse nationale bankgouverneur Erkki Liikanen, dat vanmiddag in Brussel is gepresenteerd.

Liikanen kreeg vorig jaar november de opdracht om te onderzoeken of er naast de stroom nieuwe bankregels (kapitaalvereisten, beter risicobeheer) structurele hervormingen nodig zijn. De inhoud vertoont overeenkomsten met het Amerikaanse Volcker-rapport en het Vickers-rapport in Groot-Brittannie.

Alledrie concluderen dat het probleem in de bankensector weinig te maken heeft met de grootte van de bank of zelfs het soort bank, maar vooral met overdreven risicogedrag. Doordat het beheer van spaargeld en de kredietverlening aan burgers en bedrijven de laatste decennia steeds meer vermengd is geraakt met lucratieve zakenbankactiviteiten, gebruiken handelaren spaargeld van gewone burgers. Bij tegenspoed worden reguliere klanten direct getroffen, wat overheden dwingt de bank met belastinggeld overeind te houden.

Om dit te stoppen stelden Volcker en Vickers voor om die twee soorten bank te scheiden, zij het op verschillende manieren. Liikanen komt met een derde variant: hij wil dat banken risicovolle effecten- en derivatenhandel in een aparte entiteit onderbrengen, als hiermee meer dan 100 miljard euro gemoeid is of tenminste 15-25 procent van de totale activa van de bank. De toezichthouder beslist. De nieuwe entiteit kan onderdeel blijven van het bankconcern. Ze moet eigen kapitaalbuffers aanleggen en aan alle bankregels voldoen. Liikanen verbloemt niet dat de elf experts in zijn groep, onder wie Nederlander Herman Wijffels, lang hebben gediscussieerd over de vraag of en hoe afsplitsing moet worden afgedwongen.

Liikanen wil ook dat Europese banken draaiboeken opstellen voor hun eigen herstructurering of zelfs afwikkeling van een faillissement. Toezichthouders moeten kunnen eisen dat banken extra delen afsplitsen. Medewerkers zouden bonussen moeten krijgen in de vorm van obligaties. En kapitaaleisen voor onder meer hypotheken die de bank verstrekt, moeten worden herzien.

Of de aanbevelingen van Liikanen in Europese wetgeving worden omgezet, zoals in Amerika en Groot-Brittanie gebeurde, is onbekend.