Forenzentaks en langstudeerboete definitief van de baan

Foto ANP / Evert-Jan Daniels Foto ANP / Evert-Jan Daniels

De forenzentaks en de langstudeermaatregel zijn definitief van de baan. Dat meldden Mark Rutte (VVD) en Diederik Samsom (PvdA) zojuist in een persconferentie, waarin zij hun vandaag overeengekomen deelakkoord toelichtten. De langstudeerboete wordt met terugwerkende kracht teruggedraaid.

Ook het liggeld voor zieken en de eigen bijdrage in de geestelijke gezondheidszorg worden geschrapt. De verhoging van de AOW-leeftijd gaat gepaard met verzachtende maatregelen die de maatregel socialer maken, aldus Samsom. Vanaf 2015 gaat de AOW-leeftijd sneller omhoog.

Volgens Samsom bevat het akkoord een aantal ‘belangrijke verbeteringen’.

“We ruimen een paar maatregelen op die achteraf minder verstandig bleken te zijn.”

Financiële dekking

Het schrappen van de forenzentaks slaat een gat in de begroting van 1,3 miljard euro. Door de afschaffing van de langstudeermaatregel zou er 400 miljoen euro minder naar de schatkist gaan. Alternatieve financiële dekking wordt gevonden in het afschaffen van het vitaliteitssparen (580 miljoen) en verhoging van de assurantiebelasting naar 21 procent (940 miljoen euro in 2013). Verder wordt een potje voor duurzaamheid ingezet (649 miljoen) en is er een incidentele meevaller van 649 miljoen.

De reeds geïnde langstudeerboetes worden zo snel mogelijk, uiterlijk begin 2013 terugbetaald.

deelakkoord-begroting-2013 (1)

‘Klinkt mooi, maar pakket is voor een deel gewoon lastenverzwaring’

NRC-politiek redacteur Erik van der Walle in reactie op het deelakkoord:

“Dat de langstudeerboete, de forenzentaks, het eigen risico in de zorg en het liggeld zouden worden teruggedraaid, was al wel een beetje verwacht. Evenals waar de bulk geld vandaan moest komen om dit financieel te dekken. De PvdA vindt het vitaliteitssparen, de vervanging van de spaarloon- en de levensloopregeling, eigenlijk overbodig. Het gaat om fiscaal vriendelijk sparen tot 20.000 euro. Als je zoveel geld over hebt, behoor je niet tot de laagstbetaalden die gesteund moeten worden als de AOW-leeftijd geleidelijk iets omhoog gaat, is de gedachte.

Verder is de verhoging van de assurantiebelasting opmerkelijk. Daar wordt stevig wat geld vandaan gehaald: 1,4 miljard. De assurantiebelasting ligt nu nog op 9,7 procent, dat wordt nu dus 21 procent. Daardoor zullen veel verzekeringen zo’n tien procent duurder worden. Volgens het Verbond voor Verzekeraars kost deze verhoging bedrijven en gezinnen gemiddeld 100 euro per jaar.

De AOW-leeftijd wordt sneller verhoogd dan in het Lenteakkoord is afgesproken. Dat is een mooi voorbeeld van hoe Rutte en Samsom geven en nemen. Dit is een punt dat de PvdA aan de VVD gunt, met als voorwaarde dat de verhoging gepaard gaat met verzachtende regelingen voor de onderkant van de samenleving. Het klinkt allemaal mooi, maar voor een deel blijft het natuurlijk gewoon lastenverzwaring, ten opzichte van het Lenteakkoord.

Bovendien komt dit deelakkoord op een opmerkelijk moment, omdat morgen de begroting voor volgend jaar wordt behandeld in de Tweede Kamer. Dat brengt minister De Jager in een lastige positie. Van hem kan als CDA’er niet worden gevraagd dat hij zich aan dit pakket zal committeren, zo liet Rutte vanmiddag doorschemeren. Dat het begrotingstekort volgend jaar op 2,7 procent gehandhaafd blijft met deze maatregelen, zal hem wel tevreden stellen.”

‘Deelakkoord is geen garantie voor eindakkoord’

Rutte noemde het “onrealistisch” dat er al binnen één à twee weken al een eindakkoord ligt. Wel is hij nog steeds “optimistisch” over de onderhandelingen tussen VVD en PvdA. De gesprekken zijn volgens hem “plezierig”. Samsom deelt die mening, maar ook hij noemt dit deelakkoord nog altijd “geen garantie” voor een eindakkoord.

Forenzentaks uit Lenteakkoord..

VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie spraken in het Lenteakkoord af om voortaan de reiskostenvergoedingen te gaan belasten. Van de opbrengst wordt de permanente verlaging van de overdrachtsbelasting (bij de aankoop van een huis) van zes naar twee procent gefinancierd. Inmiddels is een Kamermeerderheid tegen. Ook maatschappelijke organisaties riepen herhaaldelijk op om een streep door de maatregel te zetten.

..langstudeerboete uit regeerakkoord

De langstudeerboete was een idee van het CDA en werd vervolgens onderdeel van het regeerakkoord. Tegen de maatregel is veel verzet. Studenten die meer dan een jaar uitlopen met hun studie, betalen 3.000 euro meer collegegeld. Tijdens de verkiezingscampagne leek het erop dat de maatregel al voor de invoering van tafel zou gaan, nadat ook het CDA zich ertegen keerde. Tijdens een ingelast debat lukte het de Kamer echter niet om met alternatieve dekking te komen. Staatssecretaris van Onderwijs Halbe Zijlstra (VVD) liet daarop op weten dat hij de boete gewoon zou invoeren. Dat gebeurde op 1 september dan ook.

Geen liggeld voor zieken

In het Lenteakkoord werd afgesproken dat patiënten die worden opgenomen in een ziekenhuis, kliniek of revalidatiecentrum in 2013 7,50 euro moeten gaan meebetalen aan de kosten voor eten en slapen. Het idee was dat mensen thuis geld uitgeven aan voedsel, en dat in het ziekenhuis dus ook kunnen doen.

    • Marije Willems