India schudt malaise van zich af

De Indiase regering lag lang onder vuur. Ze zou te passief zijn. Nu toont de bejaarde premier Singh nieuw elan met een hervormings golf. Meteen is het zelfvertrouwen bij de Indiërs terug.

Het zelfbewuste gezicht van India: een gezin in zijn appartement in Magarpatta Cybercity, even buiten de industriestad Pune.
Het zelfbewuste gezicht van India: een gezin in zijn appartement in Magarpatta Cybercity, even buiten de industriestad Pune. Foto HH/Johann Rousselot

Ze staan weer in de Indiase kranten, de juichende personeelsadvertenties. ‘We nemen mensen aan, en we zoeken jou!’ India heeft zijn zelfvertrouwen hervonden nu de regering toont dat ze de aangekondigde economische hervormingen doorzet.

Gisteren kwam de top van de Congrespartij, die de Indiase regeringscoalitie leidt, bijeen om de hervormingen te bekrachtigen. Ook Sonia Gandhi, die als voorzitter van de partij grote invloed heeft op het handelen van premier Manmohan Singh, toonde ditmaal geen reserves. Gandhi hield lange tijd hervormingen tegen die nadelig konden uitpakken voor India’s honderden miljoenen armen. Nu zou ze overtuigd zijn dat de aanhoudende daling van de economische groei het einde zou betekenen van alle sociale programma’s waarmee de regering de laatste jaren juist die groep steunt.

Twee weken geleden werd de subsidie op diesel en cilinders met kookgas verminderd. De regering besloot vier grote staatsbedrijven deels te privatiseren, waaronder het machtige oliebedrijf Indian Oil, en stond buitenlandse partnerschappen toe in een aantal sectoren, onder meer bij luchtvaartmaatschappijen en in de ‘multi-brand retail’, waartoe de supermarkten behoren. De maatregelen moeten het Indiase begrotingstekort, dat wordt aangejaagd door subsidies op brandstof en voedsel, terugdringen en de opgedroogde stroom internationale investeringen weer op gang brengen.

Oppositiepartijen en bondgenoten van de regering protesteerden, omdat hun achterban werd getroffen. Kleine winkeliers gingen de straat op en er werd een nationale staking uitgeroepen. Politieke bondgenoot Mamata Banerjee trok haar steun aan de regering in. Maar de nationale staking kreeg weinig respons en Manmohan Singh behield genoeg steun in het parlement om te kunnen blijven regeren. Vrijdag, een dag na de staking en het afhaken van Banerjee, hield hij een ingelaste tv-toespraak tot de natie. Hij stond pal voor de hervormingen, die hij „een verdediging van het nationale belang en het beschermen van de toekomst van ons volk” noemde.

Singh wil de groei weer op gang brengen, die is gedaald van 8,4 procent in 2010-2011 tot zo’n 5,5 procent nu. Hij hoopt te voorkomen dat kredietbeoordelaars als Moody’s en Standard & Poor’s hun dreigement waarmaken om de Indiase economie af te waarderen tot junkstatus, wat India in grote problemen zou brengen op de kapitaalmarkt.

Vóór het afkondigen van de hervormingen werd Singh, die met een moedig beleid in 1991 India’s economische groei ontketende, in de internationale pers afgeschreven. Time Magazine noemde hem een ‘Underachiever', een man die beneden de verwachtingen presteerde, The Washington Post schilderde hem af als een tragische figuur. Singhs imago van nauwgezette, goudeerlijke, intellectuele technocraat veranderde in het tegendeel: een norse, stugge bureaucraat die zijn corrupte kabinet niet meer onder controle had. Nu oogt India’s zwijgzame premier die altijd een lichtblauwe tulband draagt, zekerder van zichzelf. Hij lacht weer op foto’s en laat opvallend veel twitter-berichten uitzenden. Gisteren werd hij 80. Indiase media grepen zijn verjaardag aan om hem te prijzen.

The Economic Times, India’s belangrijkste financiële dagblad dat uiterst kritisch was over de maandenlange beleidsverlamming van Singhs regering, plaatste op de voorpagina foto’s van Singh als premier en als minister van Financiën in 1991. Destijds was de situatie dramatisch. India had nog maar geld om amper drie weken grondstoffen en voedsel in te voeren. Het land moest een groot deel van zijn goudreserves per vliegtuig overbrengen naar Londen en Zwitserland om leningen los te krijgen. Dat gaf Singh de legitimatie een begin te maken met het hervormen van de gesloten, op socialistische leest geschoeide economie. Het leidde tot een lange periode van economische expansie.

Girish Bhatia (26), manager in een elektronica- en witgoedhandel in West-Delhi, juicht het opengooien van de markt toe. „Meer competitie dwingt ons te blijven luisteren naar de klant.” Hij ontsloeg vier maanden geleden enkele winkelmedewerkers omdat hij vreesde dat de verkoop zou inzakken. Het viel mee, al bleef de omzetstijging waaraan hij de laatste jaren gewend was geraakt uit.

Nu overweegt hij weer extra personeel in te huren. Hij gelooft niet dat de grootste oppositiepartij, de BJP, de hervormingen zal terugdraaien als ze aan de macht komt, zoals ze gisteren beloofde. „Dat is een ritueel voor de achterban, Net als in 1991 weet iedereen dat er geen andere oplossing is.”

Amrish Kumar was vijftien toen Manmohan Singh in 1991 begon met het openbreken van de Indiase economie. Nu is hij managing director van modemerk Ritu Kumar, opgezet door zijn moeder, die de hogepriesteres van de Indiase mode wordt genoemd en leverde aan prinses Diana. Toen hij in 2005 in Amerika zijn MBA behaalde stonden de kranten vol van het economische wonder dat zich voltrok in China. India werd vergeten. „Wij jongeren dachten: waarom kan dat dan niet ook voor ons, voor India? Dat is wat mijn idee van zakendoen heeft beïnvloed: niemand kan op tegen onze koppeling van economische groei en bevolkingsgroei. Ik kon in de VS blijven, maar ik wilde terug om deel uit te maken van die ontwikkeling.”

Maar het afgelopen jaar wist hij niet wat hij meemaakte. „De boel liep vast. Na een maand of acht dacht ik: dit is niet tijdelijk, het is afgelopen. Ik was niet de enige, ook mijn vrienden werden bang.”

Het was een belangrijke psychische tik, zegt Kumar. „We hebben gezien hoe kwetsbaar onze welvaart is.” Nu stort hij zich des te fanatieker op „het gevoelsspel”, zoals hij het noemt. Als de stemming stijgt, gaan de mensen weer geld uitgeven en dat helpt de economie. Een modemerk als het zijne kan daarin een rol spelen, meent hij. „We maken nu deel uit van de wereldeconomie. Ik merk dat investeerders weer in ons geïnteresseerd zijn, banken willen weer aan me lenen. Nog een paar hervormingsronden en wat meer wereldwijde positieve aandacht voor India, en het kapitaal gaat weer stromen.”