Hulp tegen listige en meedogenloze collega’s

‘Waarvan zouden jouw lezers het meest schrikken, als ze zagen wat ik zie? Eens even nadenken… Hoe zo veel briljante, arrogante, hyper getalenteerde jonge mensen worden uitgeknepen, afgebrand en dan terzijde geschoven door bedrijven en banken. In de vroege dagen van het kapitalisme ging het erom de minder begaafden uit te buiten: mijnwerkers, fabrieksarbeiders. Nu

‘Waarvan zouden jouw lezers het meest schrikken, als ze zagen wat ik zie? Eens even nadenken… Hoe zo veel briljante, arrogante, hyper getalenteerde jonge mensen worden uitgeknepen, afgebrand en dan terzijde geschoven door bedrijven en banken. In de vroege dagen van het kapitalisme ging het erom de minder begaafden uit te buiten: mijnwerkers, fabrieksarbeiders. Nu zijn de getalenteerden aan de beurt. Mensen worden gebruikt, dan geloosd.”

Heel veel briljante, jonge mensen worden uitgeknepen door bedrijven en banken

Aan het woord is een zogeheten executive coach over zijn klanten; bankiers van midden dertig die zijn hulp inroepen, omdat ze merken dat ze het in de ‘kantoorpolitiek’ afleggen tegen veel listiger en meedogenlozer collega’s.

Hij is een zelfverzekerde man van in de veertig, de soort persoon die zelf als eerste de treurigheid van een term als ‘executive coach’ zal benoemen. Als psycholoog werkte hij vele jaren met analfabete heroïnehoeren en slachtoffers van pedofielen. „Mijn idealistische jaren”, zegt hij grinnikend, maar met een serieuze blik.

Banken en bedrijven zijn piramides, legt hij uit. En een boel getalenteerde mensen van eind dertig vallen eraf. „Die leeftijd is een typische flessenhals en mijn klanten wenden zich tot mij om hier doorheen te komen.”

Voor psychologen is de financiële sector enorm interessant, zegt hij, alleen al in klinische termen. „Stel, jij bent een CEO en je betaalt jezelf 8 miljoen. Kijk dan eens hoe je je bedrijf moet inrichten om zulke marges te maken… Het is bijna onkies. Nog interessanter is het wanneer jouw bedrijf op allerlei vlakken faalt, en aan het eind van het jaar betaal jij jezelf nog steeds die 8 miljoen. Er volgen woedende reacties en jij zegt: ‘Volgens mijn contract heb ik hier recht op’. Hoe kan die 8 miljoen zó belangrijk voor je zijn geworden, dat je niet meer ziet dat je die niet moet krijgen? Kennelijk is jouw behoefte aan geld zó sterk, dat je de woede en walging van je omgeving niet meer ziet of niet meer belangrijk vindt.”

Er zijn mensen die menen dat de financiële sector simpelweg de menselijke natuur weerspiegelt, en dat pogingen tot hervorming futiel zijn. Hij heeft een subtielere visie: „In de jeugdpsychologie is er een bekend fenomeen rond collectieve zelfverminking. Je hebt een tehuis met, zeg, vijftig jongens. Opeens en ogenschijnlijk uit het niets gaan ze zich allemaal verminken. Je denkt dan: in dat tehuis moet echt iets mis zijn. Maar onderzoek en ervaring tonen aan dat je die ene persoon moet vinden die ermee begon. Isoleer die van de groep en, geloof het of niet, de golf houdt op en alles is weer als vanouds.”

Individuen kunnen zeer sterke invloed hebben op groepen, wil hij maar zeggen. „Als je naar banken en financiële firma’s kijkt als naar zo’n tehuis, en je isoleert die ene persoon, zou je dan de hele groep in een andere richting kunnen krijgen?”

Stel dat hij gelijk heeft, zou deze crisis dan zo’n cultuurverandering kunnen inluiden? „Psychologen zien een crisis simpelweg als één punt in een cyclus, namelijk net voordat iemand een doorbraak beleeft en zich verder ontwikkelt. Dit vind ik zo fascinerend aan deze financiële crisis: waar zijn de denkers die de weg aangeven naar de volgende fase in onze economische evolutie? Wie leidt ons naar dat groeimoment? Ik zie nergens nieuwe ideeën op de voorgrond treden.”