RIVM verliest rechtszaak tegen criticus griepprik

Een vrouw krijgt een griepprik in het Radboud Ziekenhuis in Nijmegen. Foto NRC / Rien Zilvold

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft een rechtszaak wegens smaad tegen huisarts Hans van der Linde verloren. De rechtbank stelt dat Van der Linde RIVM-directeur Coutinho ten onrechte in verband heeft gebracht met belangenverstrengeling, maar dat hij niet onrechtmatig heeft gehandeld.

De zaak was door het RIVM aangespannen omdat Van der Linde “ongegrond en welbewust” het vertrouwen van de bevolking in het instituut zou schaden. Van der Linde heeft al jaren kritiek op de griepprik. Volgens hem is er geen wetenschappelijk bewijs voor de werking van die jaarlijkse prik.

In 2011 werd hij aangeklaagd wegens smaad door het RIVM. In diverse media beschuldigde Van der Linde het RIVM ervan de griepprik te promoten op oneigenlijke gronden: directeur Roel Coutinho zou volgens de huisarts financiële banden hebben met de fabrikanten van het griepvaccin. Van der Linde deed de uitspraak onder meer in Trouw, Radio-1-programma Avondspits en bij het tv-programma Moraalridders.

‘Grenzen van het betamelijke niet overschreden’

Volgens de rechtbank is er geen sprake van smaad. In de uitspraak stelt de rechtbank dat Van der Linde de uitlatingen niet heeft kunnen waarmaken…

“Van der Linde heeft de genoemde belangenverstrengeling niet kunnen onderbouwen. Hij heeft Coutinho dus ten onrechte in verband gebracht met een belangenverstrengeling.”

….maar dat hij gezien de context niet onrechtmatig heeft gehandeld.

“Hierbij is van belang dat er sprake is van een publiek debat over het nut van de griepprik en dat kritiek wordt geleverd op de overheid (RIVM) en een bij die overheid werkzame persoon (Coutinho). De grenzen van de wijze waarop de kritiek mag worden verwoord, zijn in zo’n geval ruimer dan wanneer het een privé persoon betreft.

Van der Linde deed zijn uitlatingen in een context van de tegenstelling tussen voor- en tegenstanders van de griepprik. Gezien die context en gezien wat hiervoor werd overwogen ten aanzien van kritiek op de overheid, heeft Van der Linde de grenzen van het betamelijke niet overschreden.”

Het instituut zegt zich neer te leggen bij de uitspraak dat dergelijke uitlatingen toelaatbaar zijn. Dat betekent dat geen hoger beroep wordt aangetekend.

Geen sprake van beperking vrijheid van meningsuiting

Van der Linde had bij de rechtbank aangevoerd dat het RIVM handelt in strijd met de vrijheid van meningsuiting, maar dat is volgens de rechtbank niet het geval. De rechtbank:

“De staat mag uitlatingen van derden die hij kwetsend vindt, ter toetsing voorleggen aan een rechter. Daarin schuilt geen beperking van de vrijheid van meningsuiting.”

Vaccinatieprogramma’s voer voor complottheoretici

Vaccinatieprogramma’s van het RIVM zijn al jaren voer voor complottheoretici, zoals bij de Mexicaanse griep in 2009 en de preventieve HPV-prik voor baarmoederhalskanker. Het maandblad Geneesmiddelenbulletin concludeerde vorig jaar dat er geen bewijs is dat de griepprik bij ouderen en risicopatiënten effectief is, waarna de discussie over de griepprik opleefde. Jaarlijks krijgen 5 miljoen Nederlanders een uitnodiging om zich te laten vaccineren tegen de seizoensgriep. De kosten van het vaccinatieprogramma zijn volgens het ministerie van Volksgezondheid dit jaar 56,6 miljoen euro.

    • Lex Boon