Rode vlag zal wapperen over Hongkong

NRC Handelsblad 26 september 1984
NRC Handelsblad 26 september 1984

Vanaf 1977 was Willem van Kemenade de eerste correspondent van NRC Handelsblad in Peking. Op 26 september 1984 berichtte hij over een gewichtig moment in de geschiedenis van China. Diplomaten ondertekenden in de Grote Hal van het Volk in Peking een akkoord waarin terugkeer van de Britse kroonkolonie Hongkong onder Chinese soevereiniteit werd vastgelegd.

De twee delegatieleiders, vice-minister van Buitenlandse Zaken Zhou Nan van China en de Britse ambassadeur Sir Richard Evans, hielden korte speeches na de parafering, schrijft Van Kemenade. ‘Zhou Nan noemde het een „grote gebeurtenis”. „De overeenkomst heeft de kwestie van soevereiniteit over Hongkong effectief opgelost door het concept van één land - twee systemen”.’

Afgesproken werd dat de daadwerkelijke overdracht op 1 juli 1997 zou plaatsvinden. Dat was ook het laatste jaar van Van Kemenade als NRC-correspondent. ‘Rode vlag wappert over Hongkong’, was de opening op die dag. ‘Een marathon van plechtigheden, vuurwerk, militair vertoon, demonstraties en abnormaal zware regenval heeft de overgang van Hongkong van Britse kroonkolonie tot Speciale Administratieve Regio van China tot een indrukwekkend, maar tegelijkertijd deprimerend schouwspel gemaakt”, noteerde Van Kemenade.

De terugkeer van Hongkong uit handen van de voormalige Britse kolonisator betekende voor Peking rechtzetting van de geschiedenis. Londen kon de loop der geschiedenis onmogelijk tegenhouden, maar probeerde de overgangsfase tussen 1984 en 1997 te benutten door de inwoners van Hongkong zoveel mogelijk democratische zeggenschap te geven – iets waar de Britten zich in de 99 jaar daarvoor nooit erg om hadden bekommerd. Geen wonder dat de laatste Britse gouverneur in Hongkong, Chris Patten, niet erg geliefd was bij de communistische leiders. ‘Een slang’ noemden ze hem, ‘een misdadiger die duizend generaties lang veroordeeld zal worden’.

Huidig correspondent Oscar Garschagen schreef op 10 september: ‘Opnieuw hebben de leiders van de Communistische Partij van China ervaren dat Hongkong een eigen identiteit heeft en zich niet schikt naar de decreten uit Peking. Niet sinds de grote demonstraties in 2003 tegen de inperking van democratische rechten, kwamen zoveel Hongkongers in actie als de afgelopen dagen tijdens de succesvolle protesten tegen de hervorming van het Hongkongse schoolsysteem.’