Piraten doen aan zelf-shitstormen

De Piratenpartij zit nu een jaar in het Berlijnse parlement. Het systeem moest anders. Maar wat hebben ze bereikt?

Correspondent Duitsland

Berlijn. De discussie moet nog beginnen. Maar voor Christopher Lauer is de maat al vol. Hij is een van de fractievoorzitters van de 15-koppige Piratenfractie in het honderdvijftig leden tellende parlement van de deelstaat Berlijn. Een jaar geleden baarden de Berlijnse Piraten opzien, omdat deze uitlopers van de Europese splinterbeweging zomaar ineens echt gekozen waren. Gisterenmiddag stond op het evenement ‘Politcamp2012’ in een gerenoveerde fabriek aan de Spree in Berlijn ter discussie wat de Piraten hebben bereikt.

Behalve de twee fractievoorzitters van de Piraten doen ook vertegenwoordigers van de gevestigde partijen CDU en SPD mee aan de discussie. Lauer heeft gezegd dat de gevestigde partijen eigenlijk alleen maar regeringsplannen zitten goed te keuren. De CDU-collega Gottfried Ludewig had tegengeworpen dat „een normale geciviliseerde communicatie met Piraten niet mogelijk” is. Dat was het moment dat Lauer opstond, flesje cola in de hand. „Doei!” riep de zaal. En: „Zwakkeling!”

Ook op de twittermuur boven het podium barst meteen de kritiek los. Een ‘shitstorm’, zoals dat sinds het optreden van de Piraten in het parlement nu heet in het Duits: „Heeft iemand zijn ritalin niet ingenomen?” „Der Selbstdarsteller has left the building”. „De grootste vijand van de Piraten zijn de Piraten zelf”. Na een tijdje ook een tweet van Lauer: „Forum verlaten. Ik hoef die Scheiss echt niet te nemen”. Een ding is duidelijk: na een jaar Piraten in het Berlijnse parlement is het internet politiek domein geworden in Duitsland.

Maar de Piraten hebben het niet makkelijk. Uit politieke peilingen blijkt dat hun populariteit afneemt. Die bonte rebellen en vrolijke vrijbuiters die het systeem kwamen uitdagen, lopen vast in procedures en onderling wantrouwen. Telkens breekt er weer een shitstorm uit, laatst ook over Lauer die op eigen houtje een wetsvoorstel indiende over intellectueel eigendom: de partij is fervent tegen. En opnieuw toen vorige week Piratin Julia Schramm het boek Klick mich publiceerde, daarvoor een voorschot kreeg van 100.000 euro en gratis verspreiding via internet verbood.

Andreas Baum, de fractievoorzitter die wel op het podium is blijven zitten, zegt dat de jonge partij een jaar geleden geen idee had van de manier waarop politiek praktisch werkt. „Maar over die fase zijn we nu heen.”

Een handicap van de Piraten blijft dat zij geen vertrouwen hebben in de representatieve democratie. Mensen die voor andere mensen spreken moeten voortdurend met die achterban in contact staan. Dankzij internet kan dat, zo menen de Piraten en zij noemen dat liquid feedback. „Maar daardoor komen jullie nauwelijks tot wetsvoorstellen op jullie belangrijkste terrein: politieke transparantie,” zegt SPD’er Sven Kohlmeier. En zijn CDU-collega Ludewig heeft „problemen met liquid feedback”. „Jullie willen transparantie, maar het is totaal niet helder met wie jullie dan ruggespraak voeren.”

Baum is rustiger dan zijn collega-fractievoorzitter Lauer en kaatst alle kritiek terug: „Bij gevestigde partijen is juist helemaal niet duidelijk hoe de meningsvorming precies tot stand komt.” En, zegt hij, „de SPD was nooit aan ‘Netzpolitik’ begonnen als er geen Piraten waren geweest.” Maar, zo luidt de algemene kritiek op de Piraten, ze zijn zo met elkaar bezig dat ze voor de Bondsdagverkiezingen van volgend jaar nog geen lijsttrekker hebben en ook geen partijprogram.

Over die kritiek kunnen Piraten zich opwinden. Dat bleek zaterdag in Kassel, waar Piraten uit de hele republiek bijeen waren op een brainstormbijeenkomst. Birgit, die de pers te woord te staat, foetert dat het wel degelijk duidelijk is wat de partij wil. Alle programmapunten staan op het net. „En die vraag over de lijsttrekker, dat is alleen interessant voor de media. Voor ons zijn personen niet zo belangrijk. Het gaat om de ideeën.” Piraten vinden dat de ‘zwerm’ intelligenter is dan het individu. Op de vraag wie hier de leiding heeft, kijkt ze vermoeid. „Er is geen leiding.” En dus wordt er veel gepraat in Kassel. Over politiek in theorie en praktijk, over transparantie, over identiteitsconcepten, mensbeeld, arbeid en maatschappij.