Nederlanders zijn goed voor balans in de klas

Elk jaar zijn er meer Nederlanders die in België studeren. Het is goedkoop en er wordt niet geloot. Maar het onderwijs is anders. Veel Nederlanders redden het niet.

Hollandia, Leuven, 23/9/2012
Hollandia, Leuven, 23/9/2012 Koen Bauters

In een zaal van Lessius, een instituut voor hoger onderwijs in Antwerpen, zitten een paar honderd studenten. Het is de introductiedag voor eerstejaars toegepaste taalkunde. „In dit huis”, zegt docent Nederlands Anne Reynders, „zijn docenten eraan gewend om aangesproken te worden door studenten. Wees daar dus niet bang voor. Maar doe het wel beleefd.”

Volgende punt: netheid en orde in het gebouw. Fietsen moeten in de kelder, roken mag niet en in de collegezalen is eten en drinken verboden. „En niet eten”, zegt Reynders, „wil zeggen: niet eten. Dus ook geen cornflakes, fruit, koekjes of frieten.”

Ook geen snoepjes, zegt Floor de Jong (21) uit de Zeeuwse gemeente Kapelle. Zij haalde haar bachelor Frans en Spaans aan Lessius, dat onderdeel is van de Katholieke Universiteit Leuven, en doet nu de master vertalen. Docenten aanspreken? „Dat is lang niet bij iedereen de bedoeling. En als je je huiswerk niet hebt gemaakt, kom je er bij sommige lessen niet in.”

Floor de Jong is een van de ongeveer zesduizend Nederlandse studenten die vandaag aan hun collegejaar beginnen op een Vlaamse universiteit of hogeschool. Elk jaar neemt hun aantal toe: in 2002 waren het er zo’n tweeduizend, vooral studenten geneeskunde en tandheelkunde die in Nederland waren uitgeloot. Het afgelopen jaar waren het er 5.773 en nam bij sociale wetenschappen en talen het aantal flink toe.

Studeren in Vlaanderen is goedkoop: het collegegeld is nog geen zeshonderd euro (in Nederland 1.771 euro) en je krijgt geen boete als je langer over je studie doet of een tweede master wilt halen. Vorige week kopte de krant De Standaard „Nederlanders halen diploma op Vlaamse kosten”. Een topambtenaar van het Vlaamse ministerie van Onderwijs klaagde dat het te druk werd in de praktijkruimtes bij geneeskunde en hij zei: „Een student kost ons 10.000 euro per jaar, het wordt problematisch als we een grote groep financieren die niet tot onze samenleving behoort.”

Op het ministerie noemen ze die uitspraak nu „heel ongelukkig”, de ambtenaar praat niet meer met journalisten. Van alle studenten in Vlaanderen is nog geen 3 procent Nederlands en de boodschap van minister Pascal Smet is dat zij natuurlijk welkom zijn. Volgens het ministerie studeren er in verhouding meer Belgen in Nederland dan andersom.

Nederlandse studenten hebben het in België wel vaak moeilijk. Uit cijfers van het Vlaamse ministerie blijkt dat Nederlanders in hun eerste jaar gemiddeld 52 procent van de studiepunten halen, Vlamingen 64 procent. Bij toegepaste taalkunde in Antwerpen haalde de afgelopen jaren 9 procent van de Nederlanders het eerste jaar in één keer, bij Vlamingen was dat 34 procent.

„Ons onderwijssysteem is veel meer gericht op kennisoverdracht”, zegt Frieda Steurs, decaan van de subfaculteit Taal en Communicatie in Antwerpen. Studenten moeten veel woordjes en grammaticaregels leren. „Bij ons is dat de basis voor een diepe en grondige kennis van de taal en cultuur. Nederlanders schrikken ook vaak van onze culturele vakken: wij verwachten parate kennis over land en volk. Over gastronomie bijvoorbeeld, maar ook over het hoger onderwijs in een land. Als tolk of vertaler moet je dat allemaal weten.”

Wim Schramme, studiebegeleider bij toegepaste taalkunde, ziet dat Nederlanders moeite hebben met het vele werk dat ze moeten doen. „Vlaamse studenten zijn eraan gewend, ze krijgen huiswerk vanaf het eerste leerjaar op de basisschool.”

Maar de studiebegeleider en de decaan hebben de Nederlanders er graag bij. „De mix van Nederlandse studenten, die communicatief heel goed zijn, en studenten die gewend zijn om veel kennis op te doen, is belangrijk”, zegt Frieda Steurs. Wim Schramme vindt Vlaamse studenten „te braafjes”. Nederlanders zijn volgens hem zelfstandiger, Vlamingen sturen soms hun moeder om de examens te laten inkijken. „En als er een probleem is met een docent, horen we dat van de Nederlanders.”

Nederlanders studeren vaak taalkunde in Antwerpen, omdat ze bij die studie in Nederland niet dezelfde mogelijkheden hebben. „Een Lessius-diploma betekent iets”, zegt Steurs. „Na een jaar heeft 93 procent van onze afgestudeerden een baan.”

Floor de Jong kwam naar Antwerpen omdat ze twee talen tegelijk wilde studeren en omdat Zeeland in de buurt is. Zij denkt ook dat haar Belgische diploma veel waard zal zijn en ze vindt dat ze veel geleerd heeft. Maar leuk, zegt ze, was het niet.

Haar vwo had ze „fluitend” gedaan, ze had een 9 voor Frans, ze las graag Franse boeken. „Maar het eerste jaar was zo moeilijk. In vergelijking met de Belgen liep ik enorm achter met Frans.” Ze haalde het eerste jaar wel, als enige van haar Nederlandse vriendinnen. „Het duurde lang voordat ik Belgische vrienden had. Belgen zijn veel minder open. In Nederland vinden mensen mij verlegen en stil, hier vinden ze me brutaal. Ik vind het vervelend om te zeggen, maar ik voel me hier niet thuis.”