Lena Dunham schrijft wat twintigers echt denken

Ondanks vier nominaties won de jonge Lena Dunham vannacht nog geen Emmy. Haar tijd komt wel. Ze speelt de hoofdrol in de serie Girls, die ze ook schrijft, gebaseerd op haar eigen leven.

Cast van de comedyserie Girls, tweede van rechts bedenker Lena Dunham.
Cast van de comedyserie Girls, tweede van rechts bedenker Lena Dunham.

Wat je moet weten over de tv-serie Girls is niet alleen dat-ie briljant en grensverleggend is. Of dat, als je van Sex &The City hield, je hier eindelijk de nieuwe Sex & The City hebt. Een verse verslaving, maar dan in een ruige twentysomething-versie.

Wat je moet weten is dat de 26-jarige hoofdrolspeelster Lena Dunham zelf de verhalen bedacht, de teksten schreef, geregeld regisseert en uitvoerend producent is. Dat maakt Girls niet per se beter, maar het doet je de serie wel dubbel zoveel waarderen. Stel je voor dat Sarah Jessica Parker, behalve dun zijn en pruilen, ook nog had kunnen schrijven!

Wat je ziet, zijn verhalen die gebaseerd zijn op Dunhams eigen ervaringen. Dat ze vertelt over ongemakkelijke seks, onvervulde liefde, geldgebrek, werkloos zijn, de haat-liefdeverhouding met ouders en de problemen van vrienden, past bij haar leeftijd, maar wat je bewondert is haar lef. De lef om onverbloemd te zijn. Om tot het uiterste te gaan van wat mogelijk was op televisie. En dan een stapje verder te zetten. En dat onwaarschijnlijk grappig te laten zijn.

Wat je ziet, is waarschijnlijk nog steeds wel gekuist. De eerste aflevering begint met een scène waarin haar personage Hannah wordt afgesloten van de toelage van haar ouders. Die willen niet meer betalen voor haar halfslachtige pogingen een essaybundel te schrijven en „de stem van haar generatie” te worden, terwijl ze lekker op haar gemak in New York woont.

Hannah zoekt troost bij Adam. Adam is niet haar vriendje, maar de jongen die ze opzoekt voor seks. Het is een gespierde slungel met volle lippen en de slome oogopslag van een sadistische markies. Niet moeders mooiste, maar wel druipend van machismo. Hannah is mollig, de armen vol tatoeages van droedels, waarvan ze zegt dat het illustraties uit kinderboeken zijn.

Wat Adam zegt, is dat ze op handen en knieën moet gaan zitten op zijn bank en zich uitkleden, terwijl hij glijmiddel gaat halen. Hij zegt het niet onvriendelijk, maar het is wel gebiedende wijs. En ja, glijmiddel. Adam heeft plannen, waar Hannah naar informeert. En ze zegt als hij achter haar zit: „Adam, niet in dat gaatje. Als je dat wil, moeten we er eerst over praten.”

Rauwe humor over seks is in Amerikaanse comedy’s altijd verbaal. Het genie van Lena Dunham is dat ze de grap visueel maakt. Als Adam wegloopt, zien we Hannah één lange minuut met één hand proberen haar panty en slipje af te stropen, terwijl ze op handen en knieën blijft zitten. Het lukt niet, en Adam trekt de kleding geërgerd het laatste stukje van haar enkels.

En als Hannah informeert naar Adams plannen, kijken we in haar bezorgde gezicht, terwijl hij achter haar zit te frunniken. Als hij dan kennelijk toch besluit tot het goede gaatje, zie je een zucht van opluchting over Hannahs gezicht glijden. Ik moet zeggen dat ik op dat moment ook ontspande.

Wat er niet goed is aan deze gouden slapstick, is dat de scène te vroeg komt. Je bent nog niet klaar voor de confrontatie met haar openhartigheid. Maar het is een scène die je keer op keer wilt terugzien als je Hannah en Adam beter kent. Adam, die haar een foto stuurt van zijn stijve pik met een nerts eromheen. En dan een sms: „Sorry, die was niet voor jou bedoeld.” Waarop de verontwaardigde Hannah, tegen het advies van haar vrienden in, toch reageert. Ze trekt haar shirt uit, duwt haar borsten bij elkaar, acteert een quasigeil gezicht en neemt een foto van zichzelf.

Twintigers die tv-series schrijven en zelf de hoofdrol spelen, zijn zeldzaam. Het talent van Dunham reikt nog verder, en is duizelingwekkend. Dat ze een nieuwe, tegendraadse toon aanslaat en grensverleggende scènes bedenkt, komt bovenop haar aanleg voor levensechte, knetterende dialogen en haarfijne zinnetjes. Als Hannahs huisgenote Marnie bekent dat ze haar zachtmoedige vriendje beu is, formuleert ze dat zo: „Ik ben nu zo ver dat ik zijn aanrakingen ervaar als van een enge oom die aan mijn knie zit.”

De levensechtheid is wat Girls zijn onderhuidse spanning geeft. Alsof je kijkt naar een documentaire over een vreemde levensvorm: jonge mensen van in de twintig, en wat ze echt denken en hoe ze doen! Ook als je zelf van die generatie bent, is dat opwindend en confronterend. Lena Dunham, dank je wel.

In de VS en Groot-Brittannië is Dunham onthaald als een sensatie. Beschouwingen over haar werk lezen als liefdesbrieven. Die waardering werd uitgedrukt in maar liefst vier Emmy-nominaties voor de debutante: voor het schrijven, het spelen, het regisseren en de serie zelf. Dat leidde vannacht bij de uitreiking nog niet tot een prijs. Maar de zelfspot mag weg in het zinnetje over „de stem van mijn generatie”. Lena Dunham ís die stem.

Girls is voorlopig alleen te zien via abonneekanaal HBO. De dvd wordt in het voorjaar verwacht.