III Het verjaardagsfeest

Op de dag van het feest, vrijdag 21 september, als 30.000 Facebookfans hebben aangegeven te zullen afreizen naar het dorp met 9.000 inwoners, is het gezin uit Haren vertrokken. In het deel van de straat waar ze wonen staat politieagenten achter dranghekken. Straatnaambordjes zijn verwijderd om te voorkomen dat jongeren die als trofee mee naar huis nemen. Op en rond het station geldt een alcoholverbod, en als het stormloopt, vertelt een woordvoerder vrijdagochtend, „doen we de winkels tijdens koopavond gewoon dicht”. Een bezoekersstroom zal de politie naar een voormalig voetbalveld begeleiden, een kwartiertje lopen van het huis.

‘s Middags is van een meute nog geen sprake. Groepen studenten lopen zingend door de straten van de stationsbuurt en laten zich op de foto zetten met taarten, kaarsjes en spandoeken. Scholieren fietsen langs met feesthoedjes en toeters. De buurtbewoners lachen erom. Twee zussen aan de Lokveenweg, schuin achter het feestadres, hopen dat het „los gaat”. „We hadden ons hier zo op verheugd”, zegt Anneke Weeber. „Er gebeurt eindelijk eens iets in Haren.”

Om half zes is het voetbalveld leeg en zijn de straten weer rustig. Wel wordt het drukker bij de lokale Albert Heijn in het dorpscentrum van Haren. Groepjes opgeschoten jongens kopen kratjes bier en energiedrankjes om zich in te drinken. We hebben, vertelt een medewerker, „speciaal extra ingeslagen”. De feestgangers laten zich vollopen, terwijl dan al door de gemeente in het centrum een alcoholverbod is afgekondigd. „Dat was een eerste speldenprikje” voor het pandemonium later die avond, zal de korpschef de volgende dag zeggen.

Een uur later stromen de straatjes vol met honderden feestgangers, overal vandaan. Ze komen met de fiets, de trein en vooral te voet uit Groningen – in totaal zo’n drie- tot vijfduizend man schat de politie. Ze klimmen in lantarenpalen, zingen luidkeels verjaardagsliedjes en steken vuurwerk af. Kort voor acht uur slaat de stemming om, en wordt de sfeer „agressief en grimmig”, zegt de burgemeester de volgende dag. Agenten herkennen in de kolkende massa voetbalhooligans met een stadionverbod in de Euroborg, het stadion van FC Groningen. Er wordt met glas, stenen en vuurwerk gegooid, later met hekken, trottoirbanden, tegels en fietsen. Verschillende buurtbewoners verschansen zich in hun jarendertigvilla’s, de gordijnen dicht en het licht uit, duimend dat de relschoppers voorbij lopen. Jacco Smit zit in zijn herenmodezaak in het pikkedonker te zweten. In zijn handen een ijzeren staaf, een brandblusser en een zaklamp.

Vooral de politie is doelwit. Vijfhonderd agenten hebben er de handen vol aan. Op meerdere kruispunten tegelijk moet de ME ingrijpen. „Een aantal collega’s heeft moeten vechten voor hun leven”, vertelt de korpschef zaterdag. Er zijn geen manschappen over om de menigte naar het voetbalterrein te begeleiden. De treinen blijven gewoon feestgangers afleveren op station Haren. Wel lukt het om alle toegangswegen vanaf de A28 af te sluiten.

Het wordt een chaos. Groepen relschoppers, soms met bivakmuts op, vechten in de Kerkstraat, de Kromme Elleboog, de Jachtlaan en de Stationsweg een veldslag uit met de politie. In totaal zijn 250 leden van de mobiele eenheid zijn op de been, met pelotons uit Gelderland, Twente en Noord-Holland en 40 man van arrestatieteams. Ze kunnen niet voorkomen dat er 29 mensen gewond raken, ook eigen agenten. Een bejaarde man krijgt in de bijkeuken van zijn huis een stoeptegel tegen zijn hoofd en breekt zijn kaak.

De politie kan ook niet voorkomen dat de raddraaiers tuinen binnendringen en vernielen, met vuurwerk gooien, auto’s intrappen en in brand steken, etalageruiten inslaan en gaan plunderen. De etalage van de Blokker gaat aan gruzelementen. Een schoenwinkel wordt leeggeroofd, bij Albert Heijn nemen ze alle sigaretten mee, ook een ijszaak en een kledingwinkel zijn doelwit. Rond half twee ’s nachts zijn de meeste ‘feestgangers’ uit Haren verdwenen. Ze richtten voor meer dan een miljoen euro schade aan, becijferde het Verbond van Verzekeraars.