Gezocht: m/v met hamer

Morgen kiest de Tweede Kamer de opvolger van voorzitter Gerdi Verbeet. Er hebben zich voorlopig drie kandidaten gemeld.

Politiek redacteuren

Den Haag. Hij/zij moet „gezaghebbend kunnen optreden” en beschikken over „gedegen parlementaire ervaring”. Een andere vereiste is „vernieuwingsgezindheid, gericht op verbetering, waaronder het gebruik van nieuwe media”. En, niet onbelangrijk: „sociale en contactuele vaardigheden”.

Morgen kiest de Tweede Kamer een nieuwe voorzitter, de opvolger van Gerdi Verbeet, die vorige week na zes jaar de hamer neerlegde. In de profielschets die donderdag werd vastgesteld staan ook „managementcapaciteiten”. Behalve het voorzitten van vergaderingen en het vertegenwoordigen van de Tweede Kamer geeft de voorzitter ook leiding aan meer dan zeshonderd medewerkers.

Drie Kamerleden hebben zich tot nu toe gemeld voor het hoge ambt: Anouchka van Miltenburg (VVD), Khadija Arib (PvdA) en Gerard Schouw (D66). Hoe zijn hun kansen?

Arib (51) is al veertien jaar Kamerlid en beschikt over ruime parlementaire ervaring. Toch lijkt ze niet de gedroomde PvdA-kandidaat. De partij zette haar deze zomer op de dertigste – toen onverkiesbare – plaats op de kandidatenlijst. In deze krant uitte ze daar haar ongenoegen over: „Er is een beroep op me gedaan om me te kandideren, en nu sta ik op een lage plek”.

De vraag is ook of er bij de andere partijen veel enthousiasme bestaat voor Aribs kandidatuur. Een CDA’er noemde haar deze week in de wandelgangen al „niet de meest geschikte kandidaat”.

Bij de VVD was Anouchka van Miltenburg (45) – vice-fractievoorzitter en Kamerlid sinds 2002 – niet de enige geïnteresseerde. Ook haar fractiegenoot Ton Elias meldde zich voor de functie. Na een schriftelijke stemming trok Van Miltenburg aan het langste eind. Naar verluidt ging de voorkeur van fractievoorzitter Stef Blok uit naar zijn rechterhand Van Miltenburg.

De kandidaat van de kleinste partij, D66’er Schouw (46), is zeker niet kansloos. Hij is weliswaar pas twee jaar Kamerlid, maar zat daarvoor wel zeven jaar in de Eerste Kamer. Bovendien zorgde hij er, samen met zijn afgezwaaide fractiegenoot Boris van der Ham, voor dat de Tweede Kamer op dit moment het voortouw heeft bij kabinetsformatie. Die noviteit lijkt goed uit te pakken, en dat levert Schouw veel krediet op.

Daarnaast zou hij wel eens de steun kunnen krijgen van de andere kleine partijen. Die zijn niet onder de indruk van Arib, maar zitten ook niet te wachten op een premier én een Kamervoorzitter van VVD-huize. Als Schouw de tweede stemmingsronde bereikt, dan zou hij een meerderheid achter zich kunnen krijgen.

Tot tien jaar geleden bepaalden de twee grootste partijen – CDA en PvdA – altijd in een achterkamertje wie de voorzitter werd. Maar in 2002 besloot de Tweede Kamer, onder de indruk van de Fortuyn-revolte, tot een zogeheten ‘open procedure’.

Sindsdien is er telkens een verrassende winnaar geweest. In het ‘Fortuynjaar’ versloeg VVD’er Frans Weisglas zijn partijgenoot Annemarie Jorritsma, terwijl zij de steun van de VVD-fractie had.

Ook Gerdi Verbeet was vier jaar later niet de officiële kandidaat van de PvdA-fractie; dat was Mariëtte Hamer. Maar Verbeet zette door, en won. Twee jaar geleden werd ze herkozen, hoewel haar tegenstander Charlie Aptroot (VVD) een rechtse Kamermeerderheid achter zich had. Het laat zien dat de verkiezing van de voorzitter niet alleen formeel een open kwestie is.