De Piraten zijn hun eigen vijand

De Duitse Piratenpartij kampt met onderling wantrouwen en gebrek aan leiding, bleek dit weekeinde tijdens ‘Politcamp2012’. „Forum verlaten. Ik hoef die Scheiss echt niet te nemen.”

Het forumgesprek moet nog beginnen als Christopher Lauer ermee ophoudt, zwaar beledigd. Hij is een van de voorzitters van de 15-koppige Piratenfractie in het honderdvijftig leden tellende parlement van de deelstaat Berlijn. Een jaar geleden baarden de Berlijnse Piraten opzien, omdat deze uitlopers van de Europese splinterbeweging zomaar ineens echt gekozen waren. Gistermiddag stond op het evenement ‘Politcamp2012’ in een gerenoveerde fabriek aan de Spree in Berlijn ter discussie wat de Piraten hebben bereikt.

Behalve de twee fractievoorzitters van de Piraten debatteren ook vertegenwoordigers van CDU en SPD mee. Lauer heeft gezegd dat de gevestigde partijen eigenlijk alleen maar regeringsplannen zitten goed te keuren. De CDU-collega Gottfried Ludewig had tegengeworpen dat „een normale geciviliseerde communicatie met Piraten niet mogelijk” is. Dat pikt Lauer niet. Hij staat op, flesje cola in de hand, en vertrekt.

„Doei!” roept de zaal. En: „Zwakkeling!” Op de twittermuur boven het podium barst de kritiek los. Een ‘shitstorm’, zoals dat sinds het optreden van de Piraten in het parlement nu heet in het Duits: „Heeft iemand zijn ritalin niet ingenomen?” „Der Selbstdarsteller has left the building”. „De grootste vijand van de Piraten zijn de Piraten zelf”. Na een tijdje ook een tweet van Lauer: „Forum verlaten. Ik hoef die Scheiss echt niet te nemen.”

De Piraten hebben het niet makkelijk. Hun populariteit neemt af. Die bonte rebellen en vrolijke vrijbuiters die het systeem kwamen uitdagen, lopen vast in procedures en onderling wantrouwen. Telkens breekt er weer een shitstorm uit, laatst over Lauer die op eigen houtje een wetsvoorstel indiende over intellectueel eigendom: de partij is fervent tegen. En opnieuw toen vorige week Piratin Julia Schramm het boek Klick mich publiceerde, daarvoor een voorschot kreeg van 100.000 euro en gratis verspreiding via internet verbood.

Andreas Baum, de fractievoorzitter die wel op het podium is blijven zitten, zegt dat de jonge partij een jaar geleden geen idee had hoe politiek praktisch werkt. „Maar over die fase zijn we nu heen.”

Een handicap van de Piraten blijft dat zij geen vertrouwen hebben in de representatieve democratie. Mensen die voor andere mensen spreken moeten voortdurend met die achterban in contact staan. Dankzij internet kan dat, zo menen de Piraten en zij noemen dat liquid feedback. „Maar daardoor komen jullie nauwelijks tot wetsvoorstellen op jullie belangrijkste terrein: politieke transparantie,” zegt SPD’er Sven Kohlmeier. En zijn CDU-collega Ludewig heeft „problemen met liquid feedback”. „Jullie willen transparantie, maar het is totaal niet helder met wie jullie dan ruggespraak voeren.” Baum is rustiger dan zijn collega-fractievoorzitter Lauer en kaatst alle kritiek terug: „Bij gevestigde partijen is juist helemaal niet duidelijk hoe de meningsvorming tot stand komt.” En, zegt hij, „de SPD was nooit aan ‘Netzpolitik’ begonnen zonder de Piraten.”

Maar, zo luidt de kritiek, de Piraten zijn zo met elkaar bezig dat ze voor de Bondsdagverkiezingen van volgend jaar nog geen lijsttrekker hebben en ook geen partijprogram. Over die kritiek kunnen Piraten zich opwinden. Dat bleek zaterdag in Kassel waar Piraten uit de hele republiek bijeen waren op een brainstormbijeenkomst. Birgit, die de pers te woord te staat, foetert dat het wel degelijk duidelijk is wat de partij wil. Alle programmapunten staan op het net. „En die vraag over de lijsttrekker, dat is alleen interessant voor de media. Voor ons zijn personen niet zo belangrijk. Het gaat om de ideeën.” Piraten vinden de ‘zwerm’ intelligenter dan het individu. Op de vraag wie hier de leiding heeft, kijkt ze vermoeid door haar metalen brilmontuur. „Er is geen leiding. Er is een vast groepje dat dit organiseert.” En dus wordt er veel gepraat in Kassel. Over politiek in theorie en praktijk, over geheimhouding en transparantie, over identiteitsconcepten, mensbeeld, arbeid en maatschappij.

Bij ‘mannen en feminisme’ zit Fabio Reinhardt achter zijn laptop. Hij is lid van het Berlijnse parlement, en heet hier Enigma424. Op zijn site zegt hij dat hij onder meer links-extremist is, kortebroekdrager en ‘vrijetijdsmonarchohedonist’. Hij verzamelt input van partijgenoten. De een in een rode kilt, de ander in een paarse sarong, en weer een ander ligt in zwarte existentialistenkleren in de vensterbank. Urban Pirate, te herkennen aan zijn groen gespoten Mohawk, wil dat het niet altijd gaat over de vraag wie er koffie zet. Enigma424 antwoordt: „Ik wil eerst vaststellen of dat wat Anatole zegt empirisch bewijsbaar is.”